Κλαρινέτο: μέρη, πώς ηχεί και πώς παίζεται

Γνωρίστε το κλαρινέτο

Το κλαρινέτο ανήκει στην οικογένεια των ξύλινων πνευστών. Πάνω στο επιστόμιο κάθεται μια γλωσσίδα (το «καλάμι»), και το σώμα είναι ένας σωλήνας που κρατά σχεδόν το ίδιο πλάτος σε όλο του το μήκος: ένας κύλινδρος. Κλειδιά και τρύπες κατά μήκος του σωλήνα αλλάζουν τη νότα.

Στην πραγματικότητα το κλαρινέτο είναι ολόκληρη οικογένεια. Το κλαρινέτο σε B♭ είναι το πιο διαδεδομένο, με μήκος περίπου 66 cm. Οι ορχήστρες χρειάζονται και το κλαρινέτο σε A, μήκους περίπου 71 cm, που έχει τους ίδιους δαχτυλισμούς και το ίδιο επιστόμιο. Το μικρό κλαρινέτο σε E♭ έχει μήκος περίπου 49 cm και ακούγεται μία τετάρτη πιο ψηλά από το B♭, ενώ το μπάσο κλαρινέτο είναι περίπου διπλάσιο σε μέγεθος και ακούγεται μία οκτάβα πιο χαμηλά.

Το καθένα ηχεί λίγο διαφορετικά. Το κλαρινέτο σε B♭ έχει γυαλιστερό, φωτεινό, πλούσιο και καθαρό ήχο. Το κλαρινέτο σε A είναι πιο απαλό και λιγότερο δυναμικό. Το κλαρινέτο σε C είναι πιο φωτεινό, πιο ψυχρό και πιο σκληρό, και σήμερα σπάνια χρησιμοποιείται.

Οικογένεια

Ξύλινο πνευστό (μονή γλωσσίδα)

Τύπος

Hornbostel–Sachs 422.211.2: μονή γλωσσίδα, κυλινδρικός σωλήνας, τρύπες για τα δάχτυλα

Έκταση (πραγματικός ήχος)

D3 έως B♭6 (γραφή E3 έως C7)

Κλειδί

Κλειδί του σολ

Μεταφορά

Κλαρινέτο σε B♭: ακούγεται μία δεύτερη μεγάλη (έναν τόνο) πιο χαμηλά από τη γραφή

Συνηθισμένα μεγέθη

B♭ περίπου 66 cm· A περίπου 71 cm

Τα μέρη του κλαρινέτου

Το κλαρινέτο λύνεται σε πέντε κομμάτια: επιστόμιο, βαρελάκι, πάνω σώμα, κάτω σώμα και καμπάνα. Πριν παίξετε, τα συναρμολογείτε ένα ένα και μετά βάζετε τη γλωσσίδα.

Το σώμα φτιάχνεται από αφρικανικό έβενο (grenadilla), σκληρό καουτσούκ ή μέταλλο· η grenadilla είναι σήμερα το πιο συνηθισμένο ξύλο για κλαρινέτα. Κλαρινέτα φτιάχνονται επίσης από ρητίνη ABS, ένα πλαστικό πολύ ανθεκτικό που αντέχει καλά τις αλλαγές της υγρασίας.

Μερικά μέρη βρίσκονται μέσα ή πίσω από το όργανο, εκεί που η εικόνα δεν μπορεί να τα δείξει· οι αριθμοί τους δείχνουν περίπου πού βρίσκονται.

123456789

1. 1
   Γλωσσίδα (καλάμι) reed

   Ένα λεπτό φύλλο από καλάμι (Arundo donax). Είναι ο διακόπτης του ήχου: με την ανάσα σας ανοιγοκλείνει πολύ γρήγορα.

2. 2
   Κολάρο (σφιγκτήρας) ligature

   Ο σφιγκτήρας που κρατά τη γλωσσίδα πάνω στο επιστόμιο. Βάλτε πρώτα τη γλωσσίδα στη θέση της και ευθυγραμμίστε το κολάρο πριν το σφίξετε.

3. 3
   Επιστόμιο mouthpiece

   Η μυτερή άκρη σαν ράμφος που μπαίνει στο στόμα, από σκληρό καουτσούκ (εβονίτη) ή ξύλο cocus.

4. 4
   Βαρελάκι barrel

   Το κοντό κομμάτι κάτω από το επιστόμιο, φουσκωτό σαν μικρό βαρέλι. Ενώνει το επιστόμιο με το πάνω σώμα.

5. 5
   Φελλοί των συνδέσεων tenon cork

   Δαχτυλίδια από φελλό σε κάθε κομμάτι, εκεί που τα κομμάτια μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο. Λιπάνετέ τα λίγο πριν τη συναρμολόγηση· ο φελλός φθείρεται και θέλει αλλαγή κάθε ένα με δύο χρόνια.

6. 6
   Πάνω σώμα upper joint

   Το κομμάτι που παίζει το αριστερό χέρι. Έχει το κλειδί αλλαγής περιοχής (register), που το πατά ο αριστερός αντίχειρας και κάνει τη νότα να πηδήξει μία δωδεκάτη.

7. 7
   Τρύπες και κλειδιά tone holes & keywork

   Περίπου 24 τρύπες βρίσκονται κατά μήκος του σώματος. Το κλασικό κλαρινέτο συστήματος Boehm έχει 17 κλειδιά και 6 δαχτυλίδια· τα κλειδιά είναι από νεάργυρο (αλπακά), ορείχαλκο, ασήμι ή χρυσό.

8. 8
   Κάτω σώμα lower joint

   Το κομμάτι που παίζει το δεξί χέρι. Στο πίσω μέρος είναι το στήριγμα του αντίχειρα, όπου ο δεξιός αντίχειρας κρατά ολόκληρο το όργανο.

9. 9
   Καμπάνα bell

   Το άκρο που ανοίγει σαν χωνί. Βοηθά τον ήχο να βγει από τον σωλήνα, και για τις πιο χαμηλές νότες λειτουργεί σαν επιπλέον μήκος σωλήνα.

Από πού βγαίνει ο ήχος

Όταν παίζετε, φυσάτε αέρα με πίεση μόνο λίγο μεγαλύτερη από την πίεση του αέρα γύρω σας, περίπου 3% παραπάνω. Η γλωσσίδα λειτουργεί σαν μια μικροσκοπική πόρτα που ανοιγοκλείνει μόνη της: η ανάσα σας τη σπρώχνει προς το επιστόμιο και στενεύει το άνοιγμα. Η γλωσσίδα πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε ανοιχτή και κλειστή τόσο γρήγορα, που ένα σταθερό ρεύμα αέρα γίνεται γρήγορες ριπές, και αυτή η δόνηση είναι ο ήχος.

Αν φυσήξετε πολύ δυνατά, η γλωσσίδα κλείνει τελείως και δεν περνά καθόλου αέρας. Είναι σαν να πατάτε ένα λάστιχο ποτίσματος μέχρι να γίνει επίπεδο: το νερό σταματά. Γι’ αυτό, όταν μια ψηλή νότα δεν βγαίνει, συχνά δεν φταίει η έλλειψη αέρα.

Η άκρη του επιστομίου είναι σχεδόν σφραγισμένη από τη γλωσσίδα και η άκρη της καμπάνας είναι ανοιχτή, οπότε το κλαρινέτο συμπεριφέρεται σαν σωλήνας κλειστός στη μία άκρη και ανοιχτός στην άλλη. Σε έναν τέτοιο σωλήνα, το μακρύτερο ηχητικό κύμα είναι περίπου τετραπλάσιο από το μήκος του σωλήνα, κάπως όπως ένα μακρύ σχοινί που χωρά μόνο μία μεγάλη, αργή ταλάντωση. Αυτό το μακρύτερο κύμα δίνει την πιο χαμηλή νότα: πραγματικό D3 (γραφή E3).

Κάθε μουσική νότα κρύβει μέσα της μια σειρά από πιο σιγανές, πιο ψηλές νότες, τις αρμονικές. Στις χαμηλές νότες του κλαρινέτου, η 1η, η 3η και η 5η αρμονική της σειράς (οι μονές) είναι ιδιαίτερα δυνατές και οι ζυγές αδύναμες, σαν χτένα με κάθε δεύτερο δόντι κομμένο κοντό. Αυτό δίνει στη χαμηλή περιοχή τον κούφιο ήχο της. Γύρω στη μέση (οι νότες του «λαιμού») οι ζυγές μετρούν περισσότερο, και μόλις ανοίξει το κλειδί αλλαγής περιοχής η διαφορά σχεδόν εξαφανίζεται, οπότε ο ήχος γίνεται φωτεινός και καθαρός.

Όταν πατάτε το κλειδί αλλαγής περιοχής, ανοίγει μια μικρή τρύπα περίπου στο ένα τρίτο του κλειστού τμήματος του σωλήνα. Η νότα τότε πηδά σε τριπλάσια συχνότητα: μία δωδεκάτη πιο ψηλά, δηλαδή μία οκτάβα συν μία πέμπτη καθαρή. Σκεφτείτε ένα σχοινάκι που γυρίζει, ενώ κάποιος το τσιμπά ελαφρά στο ένα τρίτο του μήκους του: τότε γυρίζει σε τρεις «κοιλιές» αντί για μία.

Ξεκινώντας από την καμπάνα, κάθε τρύπα που ανοίγετε φέρνει το μέρος που πάλλεται πιο κοντά στο επιστόμιο, σαν να κόβετε περίπου 6% από τον σωλήνα, και η νότα ανεβαίνει ένα ημιτόνιο.

Οι νότες του λαιμού έχουν μόνο δύο συντονισμούς του σωλήνα που ταιριάζουν καλά μεταξύ τους, οπότε ξεκουρδίζονται πιο εύκολα και ακούγονται λίγο πιο αδύναμες και θαμπές. Στο διάσημο ανοδικό γλίστρημα που ανοίγει τη Rhapsody in Blue, οι έμπειροι μουσικοί ρυθμίζουν τον συντονισμό μέσα στο στόμα τους ώστε να είναι το ίδιο δυνατός με του σωλήνα ή και πιο δυνατός, για την τελευταία οκτάβα (γραφή C5 έως C6, πραγματικός ήχος B♭4 έως B♭5). Μοιάζει λίγο με το να αλλάζετε το σχήμα του στόματος για να αλλάξετε τη νότα όταν σφυρίζετε.

Δοκιμάστε: στο «Ακούστε» παρακάτω, παίξτε το B♭3 και μετά το F5. Στο κλαρινέτο έχουν τον ίδιο δαχτυλισμό· η μόνη διαφορά είναι το κλειδί αλλαγής περιοχής. Τώρα μετρήστε προς τα πάνω από το B♭3 σε ένα πληκτρολόγιο: το F5 δεν είναι απλώς μία οκτάβα πιο πάνω (αυτό θα ήταν το B♭4), συνεχίζετε μέχρι το επόμενο F. Αυτή είναι μία δωδεκάτη.

Πώς παίζεται

Κρατήστε τους ώμους χαλαρούς και τα δάχτυλα απαλά λυγισμένα. Μόνο ο δεξιός αντίχειρας κρατά το κλαρινέτο, ακουμπισμένος κάτω από το στήριγμα σε ένα φυσικό σχήμα C· μην τον κρατάτε λυγισμένο προς τα πίσω. Κοιτάξτε ευθεία μπροστά και μη φουσκώνετε τα μάγουλα. Η γωνία ανάμεσα στο κλαρινέτο και στο σώμα σας αλλάζει τον ήχο: μια μικρότερη γωνία δίνει πιο συγκεντρωμένο ήχο, αλλά το κάτω χείλος μπορεί να πιέζει υπερβολικά.

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να σχηματίσετε το στόμα είναι η επιστόμωση με ένα χείλος: το κάτω χείλος σκεπάζει απαλά τα κάτω δόντια, και τα πάνω δόντια ακουμπούν σταθερά πάνω στο επιστόμιο. Βάλτε στο στόμα όσο επιστόμιο χρειάζεται, όπως με ένα καλαμάκι: πολύ λίγο και ο ήχος βγαίνει δύσκολα, πολύ και ο ήχος σπάει. Μερικοί μουσικοί χρησιμοποιούν αντί γι’ αυτό την επιστόμωση με διπλό χείλος, με το κάτω χείλος πάνω από τα κάτω δόντια και το πάνω χείλος πάνω από τα πάνω δόντια. Μερικοί δάσκαλοι ξεκινούν με το διπλό χείλος και περνούν στο ένα χείλος όταν η επιστόμωση σταθεροποιηθεί.

Τα δάχτυλά σας σκεπάζουν και ξεσκεπάζουν τρύπες και κλειδιά-δαχτυλίδια για να αλλάξουν το μήκος του σωλήνα. Πατήστε το κλειδί αλλαγής περιοχής με τον αριστερό αντίχειρα και ο ίδιος δαχτυλισμός ακούγεται μία δωδεκάτη πιο ψηλά: το γραμμένο C4 γίνεται γραμμένο G5 (ο πραγματικός ήχος B♭3 γίνεται F5). Για τις πολύ ψηλές νότες, η τρύπα κάτω από τον αριστερό δείκτη χρησιμοποιείται κι αυτή σαν τρύπα αλλαγής περιοχής.

Για να λυγίσετε μια νότα, αλλάξτε τη θέση της γλώσσας (όσο πιο κοντά στη γλωσσίδα είναι η μέση της γλώσσας, τόσο πιο χαμηλά η νότα), όχι κατεβάζοντας το σαγόνι. Μια νότα στο κλαρινέτο λυγίζει μόνο προς τα κάτω: περίπου ένα τέταρτο του τόνου στη χαμηλή περιοχή και έως περίπου ένα ημιτόνιο στη μεσαία. Για τις ψηλές νότες, μη δαγκώνετε, γιατί έτσι κλείνει η γλωσσίδα· οι δάσκαλοι προτείνουν να σπρώχνετε το κλαρινέτο προς τα πάνω με τον δεξιό αντίχειρα και να γέρνετε το πηγούνι προς τα κάτω.

Υπάρχουν πολλά ακόμη να εξερευνήσετε. Στο legato αλλάζετε νότες μόνο με τα δάχτυλα, χωρίς γλώσσα, και τα δεμένα πηδήματα από τρίτη μέχρι έκτη είναι τυπική γραφή για κλαρινέτο. Το τρίλι ή το τρέμολο εναλλάσσει γρήγορα δύο νότες· το γκλισάντο γλιστρά σκεπάζοντας μισές τρύπες ή αλλάζοντας δαχτυλισμούς· στο flatterzunge (frullato) κυλάτε ένα «ρ» ενώ φυσάτε· οι πολυφωνικοί ήχοι (multiphonics) χρησιμοποιούν ειδικούς δαχτυλισμούς για να ακουστούν δύο ή περισσότερες νότες μαζί. Το διπλό και το τριπλό χτύπημα γλώσσας χρησιμοποιούνται σπάνια, γιατί η γλωσσίδα μπαίνει στον δρόμο της γλώσσας.

• Χτύπημα με τη γλώσσαΑγγίξτε ελαφρά την άκρη της γλωσσίδας με την άκρη της γλώσσας, λέγοντας «ντα» και όχι «τα», ώστε κάθε νότα να ξεκινά καθαρά. Εδώ, σύντομες νότες με γλώσσα στο πραγματικό F4 (γραφή G4).
• Κλειδί αλλαγής περιοχής: μία δωδεκάτη πάνωΟ ίδιος δαχτυλισμός χωρίς και με το κλειδί αλλαγής περιοχής: πραγματικό B♭3 (γραφή C4), μετά F5 (γραφή G5).
• Όλες οι τρύπες κλειστές: η πιο χαμηλή νόταΜε όλες τις τρύπες σκεπασμένες ηχεί ολόκληρος ο σωλήνας και δίνει την πιο χαμηλή νότα, πραγματικό D3 (γραφή E3).

Έκταση και γραφή

Η μουσική για κλαρινέτο γράφεται στο κλειδί του σολ. Το κλαρινέτο σε B♭ είναι μεταφέρον όργανο: αυτό που ακούτε είναι έναν τόνο (μία δεύτερη μεγάλη) πιο χαμηλά από αυτό που είναι γραμμένο. Έτσι, ένα γραμμένο C4 ακούγεται B♭3 και ένα γραμμένο D4 ακούγεται C4.

Το κλαρινέτο σε B♭ γράφεται από E3 έως C7 και ακούγεται από D3 έως B♭6· στην ορχήστρα συνήθως δεν ανεβαίνει πάνω από το πραγματικό G6. Τα άλλα μέλη της οικογένειας μεταφέρουν διαφορετικά: το κλαρινέτο σε A ακούγεται μία τρίτη μικρή πιο χαμηλά από τη γραφή και το κλαρινέτο σε E♭ μία τρίτη μικρή πιο ψηλά. Το μπάσο κλαρινέτο ακούγεται μία ένατη μεγάλη πιο χαμηλά όταν γράφεται στο κλειδί του σολ και μία δεύτερη μεγάλη πιο χαμηλά στο κλειδί του φα, και κατεβαίνει μέχρι το πραγματικό B♭1.

Η έκταση χωρίζεται σε περιοχές με διαφορετικό χρώμα (πραγματικός ήχος, η γραφή σε παρένθεση): η χαμηλή περιοχή chalumeau D3–E4 (E3–F♯4) είναι σκοτεινή, γεμάτη, απαλή και ζεστή· η περιοχή του λαιμού F4–A♭4 (G4–B♭4) είναι λίγο πιο αδύναμη και θαμπή· η περιοχή clarion A4–F6 (B4–G6) είναι φωτεινή, γυαλιστερή και συγκεντρωμένη· οι πιο ψηλές νότες G♯6–B♭6 (A♯6–C7) είναι διαπεραστικές και στριγκές.

Ακούστε

• Η πιο χαμηλή νότα, D3 (γραφή E3)Μια σκοτεινή, κούφια χαμηλή νότα. Στη χαμηλή περιοχή οι μονές αρμονικές είναι ιδιαίτερα δυνατές.
• Μία δωδεκάτη με ένα κλειδίΠραγματικό B♭3 (γραφή C4), μετά F5 (γραφή G5): ο ίδιος δαχτυλισμός συν το κλειδί αλλαγής περιοχής. Η νότα πηδά μία δωδεκάτη και ο ήχος γίνεται πιο φωτεινός.
• Μια νότα του λαιμού, F4 (γραφή G4)Σύντομες νότες με γλώσσα στην περιοχή του λαιμού. Ακούστε έναν πιο ελαφρύ, λίγο πιο θαμπό ήχο.
• Ψηλά και φωτεινά, D6 (γραφή E6)Μια νότα στην περιοχή clarion: φωτεινή, γυαλιστερή και συγκεντρωμένη.

Ιστορία και οικογένεια

Το κλαρινέτο γεννήθηκε από το chalumeau, ένα όργανο με μονή γλωσσίδα που συνήθως είχε 8 τρύπες για τα δάχτυλα και έκταση μόνο περίπου μίας οκτάβας. Μπορούσε να παίξει σχεδόν μόνο χαμηλές νότες.

Γύρω στο 1700, στις αρχές του 18ου αιώνα, η οικογένεια Ντένερ από τη Νυρεμβέργη πρόσθεσε δύο κλειδιά στο chalumeau. Η τιμή συνήθως αποδίδεται στον πατέρα, Γιόχαν Κρίστοφ Ντένερ (1655–1707), που γενικά θεωρείται ο εφευρέτης του κλαρινέτου. Το όνομα κλαρινέτο σημαίνει «μικρή τρομπέτα», ίσως εξαιτίας των φωτεινών ψηλών του νοτών. Τα κλαρινέτα με δύο κλειδιά έμειναν σε χρήση μέχρι περίπου το 1770.

Το κλαρινέτο ήταν το τελευταίο ξύλινο πνευστό που μπήκε στην ορχήστρα, στην περίοδο του βιεννέζικου κλασικισμού, στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Το 1791 ο Μότσαρτ έγραψε το Κοντσέρτο για κλαρινέτο σε A μείζονα, K. 622, για τον κλαρινετίστα Άντον Στάντλερ· το ολοκλήρωσε στις 7 Οκτωβρίου και παίχτηκε για πρώτη φορά στην Πράγα στις 16 Οκτωβρίου. Γράφτηκε για ένα κλαρινέτο μπασέτο που κατέβαινε τέσσερα ημιτόνια πιο χαμηλά. Το πρωτότυπο χειρόγραφο έχει χαθεί, και οι εκδοχές που σώζονται ξαναγράφουν το σόλο ώστε να μπορεί να το παίξει ένα κανονικό κλαρινέτο σε A.

Το 1812 ο Ίβαν Μύλλερ παρουσίασε ένα κλαρινέτο με δεκατρία κλειδιά, σταθμό για όλο τον σύγχρονο μηχανισμό κλειδιών του κλαρινέτου, και μετά από αυτόν το στήριγμα του αντίχειρα έγινε στάνταρ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1840 ο Παριζιάνος κλαρινετίστας Υακίνθ Κλοζέ και ο κατασκευαστής Λουί-Ωγκύστ Μπυφέ δανείστηκαν τα κλειδιά-δαχτυλίδια που είχε εφεύρει ο Τέομπαλντ Μπεμ για το φλάουτο, και κατοχύρωσαν το κλαρινέτο τους με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1844. Λέγεται σύστημα Boehm εξαιτίας της ιδέας του Μπεμ, αλλά ο ίδιος ο Μπεμ δεν το σχεδίασε. Το σύστημα Boehm είναι σήμερα το πιο διαδεδομένο στον κόσμο· οι γερμανόφωνες χώρες χρησιμοποιούν το σύστημα Oehler με 22 κλειδιά, που ανέπτυξε ο Όσκαρ Έλερ το 1900.

Το 1838 ο Αδόλφος Σαξ έφτιαξε ένα μπάσο κλαρινέτο με μεγάλα κλειδιά και ίσιο σώμα, τον τύπο που χρησιμοποιείται σήμερα. Η Rhapsody in Blue παίχτηκε για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη στις 12 Φεβρουαρίου 1924. Η αρχή της ήταν γραμμένη ως γρήγορη κλίμακα, αλλά ο κλαρινετίστας Ρος Γκόρμαν στην πρόβα την έπαιξε για αστείο σαν ένα μακρύ γλίστρημα· στον Γκέρσουιν άρεσε, και το γλίστρημα έμεινε.

1. Περίπου 1700
   Η οικογένεια Ντένερ από τη Νυρεμβέργη προσθέτει δύο κλειδιά στο chalumeau
2. 1791
   Ο Μότσαρτ ολοκληρώνει το Κοντσέρτο για κλαρινέτο K. 622 για τον Άντον Στάντλερ
3. 1812
   Το κλαρινέτο του Ίβαν Μύλλερ με δεκατρία κλειδιά
4. 1838
   Το ίσιο μπάσο κλαρινέτο του Αδόλφου Σαξ
5. 1844
   Ο Κλοζέ και ο Μπυφέ κατοχυρώνουν το κλαρινέτο συστήματος Boehm
6. 1900
   Το γερμανικό κλαρινέτο 22 κλειδιών του Όσκαρ Έλερ
7. 1924
   Η Rhapsody in Blue ανοίγει με το γλίστρημα του κλαρινέτου

Πρώτα βήματα και φροντίδα

Το κλαρινέτο σε B♭ είναι το πιο διαδεδομένο: σε σόλο, σε ορχήστρες και σε μπάντες. Ένα πλαστικό κλαρινέτο (από ρητίνη ABS) είναι πολύ ανθεκτικό και δεν το πειράζουν οι αλλαγές της υγρασίας· ένα ξύλινο μπορεί να ραγίσει όταν η θερμοκρασία ή η υγρασία αλλάζει απότομα. Μερικοί δάσκαλοι προτείνουν, αν τα χέρια σας είναι ακόμη μικρά και όχι αρκετά δυνατά, να μείνετε περισσότερο στο μικρότερο κλαρινέτο σε E♭ αντί να παίζετε το B♭ με στήριγμα.

Οι γλωσσίδες έχουν αριθμούς σκληρότητας, και οι περισσότεροι μαθητές ξεκινούν με 2,5. Για να διαλέξετε, βρέξτε τις όλες και δοκιμάστε τις μία μία, κρατώντας αυτές που ανταποκρίνονται εύκολα χωρίς πολλή προσπάθεια· στην αρχή, ζητήστε από κάποιον που παίζει να ξεχωρίσει την καλύτερη και τη χειρότερη, και μετά δοκιμάστε τις εσείς για να νιώσετε τη διαφορά. Όταν φτάσετε στο ψηλό G και πιο πάνω, αν μια νότα δεν βγαίνει και δεν ακούτε ούτε καν αέρα, η γλωσσίδα κλείνει τελείως, και περισσότερος αέρας δεν θα βοηθήσει· δοκιμάστε μια γλωσσίδα μισό νούμερο πιο σκληρή. Αν ακούτε αέρα, μάλλον δεν έχετε αρκετό επιστόμιο μέσα στο στόμα.

Ένα ξύλινο κλαρινέτο θέλει τη μεγαλύτερη φροντίδα τον χειμώνα. Όταν ένα κρύο κλαρινέτο γεμίσει ξαφνικά με ανάσα περίπου 36–37 °C, το εσωτερικό ζεσταίνεται ενώ το εξωτερικό είναι ακόμη κρύο, και μπορεί να ραγίσει, όπως ένα κρύο ποτήρι μπορεί να ραγίσει όταν ρίξετε μέσα ζεστό νερό. Το πάνω σώμα, κοντά στο επιστόμιο, είναι το πιο πιθανό να ραγίσει. Ζεστάνετε το κλαρινέτο μέσα στο παλτό σας ή πάνω στο σώμα σας, μέχρι να φτάσει κοντά στη θερμοκρασία δωματίου, πριν παίξετε. Ελέγχετε το κάθε τόσο για ραγίσματα, και πηγαίνετε κάθε ράγισμα γρήγορα σε τεχνίτη, γιατί τα ραγίσματα σιγά σιγά μεγαλώνουν.

• Βάλτε λίγο λίπος φελλού στους φελλούς των συνδέσεων πριν τη συναρμολόγηση, και σκουπίστε το περίσσιο πριν βάλετε το κλαρινέτο ξανά στη θήκη, για να μη μαζεύει σκόνη.
• Μετά το παίξιμο, βγάλτε τη γλωσσίδα από το επιστόμιο, στεγνώστε το επιστόμιο και φυλάξτε τα.
• Περάστε απαλά ένα καθαρό πανί καθαρισμού από την καμπάνα προς τα πάνω για να βγάλετε την υγρασία· αν κολλήσει, τραβήξτε αργά και ποτέ απότομα.
• Το νερό μαζεύεται εύκολα στις συνδέσεις και μπορεί να προκαλέσει ραγίσματα, γι’ αυτό στεγνώστε τις με ένα πανί.
• Σκουπίστε το εξωτερικό για να φύγουν τα σημάδια από τον ιδρώτα χωρίς να πιέζετε τα κλειδιά, και κρατήστε το κλαρινέτο μακριά από το άμεσο ηλιακό φως, από ζεστά αυτοκίνητα και από καλοριφέρ.
• Τις πρώτες δύο εβδομάδες με ένα καινούριο ξύλινο κλαρινέτο, μην παίζετε περισσότερο από 20–30 λεπτά κάθε φορά.

Συνεχίστε την εξερεύνηση

• Ξύλινα πνευστάΤα ξύλινα πνευστά βγάζουν ήχο με αέρα που πάλλεται μέσα σε έναν σωλήνα. Μάθετε πώς λειτουργούν τα φλάουτα, οι γλωσσίδες και οι τρύπες για τα δάχτυλα.
• ΦλάουτοΧωρίς γλωσσίδα: φυσάτε πάνω από την άκρη μιας τρύπας. Τα μέρη του φλάουτου, πώς βγαίνει ο ήχος, πώς παίζεται, έκταση.
• ΣαξόφωνοΟρειχάλκινο, κι όμως ξύλινο πνευστό: πώς ηχεί η γλωσσίδα, γιατί πηδά οκτάβα, πώς μεταφέρουν το άλτο και το τενόρο.