Ηλεκτρικό μπάσο: μέρη, πώς ηχεί και πώς παίζεται

Γνωρίστε το ηλεκτρικό μπάσο

Το ηλεκτρικό μπάσο (ή μπάσο κιθάρα) είναι ένα έγχορδο όργανο που δυναμώνει με ηλεκτρισμό. Συνήθως έχει από 4 έως 6 χοντρές χορδές. Η Yamaha εξηγεί ότι σχεδιάστηκε ώστε να μπορείτε να παίζετε τη χαμηλή περιοχή του κοντραμπάσου όπως παίζετε κιθάρα, με τσίμπημα αντί για δοξάρι.

Τα περισσότερα μπάσα έχουν 4 χορδές, και αυτή είναι η συνηθισμένη επιλογή για αρχάριους. Το πεντάχορδο μπάσο συνήθως προσθέτει μια πιο χαμηλή χορδή B· το εξάχορδο προσθέτει και μια χαμηλή B και μια ψηλή C. Τα περισσότερα μπάσα έχουν τάστα, αλλά τα μπάσα χωρίς τάστα (fretless) έχουν λεία ταστιέρα, όπως το κοντραμπάσο ή το βιολί.

Το πιο συνηθισμένο μήκος χορδής (από τον ζυγό ως τον καβαλάρη) είναι 34 ίντσες, περίπου 86 cm· τα πεντάχορδα και εξάχορδα μπάσα συχνά έχουν 35 ίντσες. Τα μπάσα μικρής κλίμακας (short-scale) έχουν περίπου 30 ίντσες (περίπου 76 cm). Τα περισσότερα μπάσα έχουν σώμα από συμπαγές ξύλο, αλλά υπάρχουν και κούφια και ημίκουφια μπάσα, καθώς και ηλεκτροακουστικά μπάσα.

Μερικά μπάσα είναι παθητικά και δεν χρειάζονται ρεύμα. Τα ενεργά μπάσα χρειάζονται ρεύμα, συνήθως από μια μπαταρία μέσα στο όργανο (συνηθισμένη είναι η μπαταρία 9 volt), και έχουν συχνά ρυθμιστικά για μπάσα, μεσαίες και πρίμες συχνότητες.

Οικογένεια

Οικογένεια της κιθάρας (έγχορδα με τσίμπημα)

Ταξινόμηση

Ηλεκτροακουστικό χορδόφωνο (MIMO 513, όπως η ηλεκτρική κιθάρα)

Έκταση (πραγματικός ήχος)

E1 έως περίπου G4 (4 χορδές, 24 τάστα)

Κλειδί

Κλειδί του φα

Μεταφορά

Ακούγεται μία οκτάβα πιο χαμηλά από τη γραφή

Πιο συνηθισμένο μήκος χορδής

34 ίντσες (περίπου 86 cm)

Τα μέρη του ηλεκτρικού μπάσου

Οι χορδές του μπάσου είναι πολύ πιο χοντρές από τις χορδές της κιθάρας, επειδή είναι κουρδισμένες πολύ πιο χαμηλά. Οι χοντρές χορδές τραβούν δυνατά το μπράτσο και το σώμα, γι’ αυτό το μπάσο έχει συνήθως λίγο μεγαλύτερο σώμα, πιο χοντρό μπράτσο, μεγαλύτερο μήκος χορδής και μεγαλύτερα μεταλλικά εξαρτήματα από μια κιθάρα.

Οι χορδές του μπάσου έχουν ατσάλινο πυρήνα τυλιγμένο με σύρμα από ατσάλι ή νικέλιο. Οι flatwound χορδές έχουν λεία επιφάνεια και ζεστό ήχο· οι roundwound είναι πιο τραχιές στην αφή και ακούγονται πιο λαμπερές.

Μερικά μέρη βρίσκονται μέσα ή πίσω από το όργανο, εκεί που η εικόνα δεν μπορεί να τα δείξει· οι αριθμοί τους δείχνουν περίπου πού βρίσκονται.

12345678910

1. 1
   Κεφαλή headstock

   Η πιο φαρδιά πάνω άκρη του μπράτσου, όπου οι χορδές στερεώνονται στα κλειδιά.

2. 2
   Κλειδιά tuning machines

   Τα γυρίζετε για να σφίξετε ή να χαλαρώσετε μια χορδή· όταν αλλάζει το τράβηγμα, αλλάζει το τονικό ύψος.

3. 3
   Ζυγός nut

   Μια λωρίδα με αυλάκια από σκληρό πλαστικό ή κόκαλο που οδηγεί κάθε χορδή πάνω στο μπράτσο.

4. 4
   Μπράτσο και ντίζα neck / truss rod

   Το μακρύ «χέρι» του οργάνου που κρατάτε· μια μεταλλική ράβδος μέσα του το εμποδίζει να λυγίσει ή να στραβώσει.

5. 5
   Ταστιέρα fretboard

   Μια λεπτή λωρίδα ξύλου, όπως ροζγούντ (παλίσανδρος), σφένδαμος ή έβενος, ελαφρά καμπυλωτή από τη μία πλευρά στην άλλη.

6. 6
   Τάστα frets

   Μεταλλικές λωρίδες που χωρίζουν το μπράτσο σε ημιτόνια· τα περισσότερα μπάσα έχουν 21, 22 ή 24.

7. 7
   Σώμα body

   Τα κρατά όλα μαζί· τα καλά συμπαγή σώματα είναι συχνά από σκλήθρο, σφένδαμο, ελαφριά μελιά (swamp ash) ή μαόνι.

8. 8
   Μαγνήτες pickups

   Μαγνητικά εξαρτήματα που μετατρέπουν τη δόνηση της χορδής σε ηλεκτρικό σήμα· τα περισσότερα μπάσα έχουν δύο.

9. 9
   Καβαλάρης και σαμαράκια bridge & saddles

   Κρατούν τις άκρες των χορδών· τα σαμαράκια ρυθμίζουν το ύψος των χορδών και την ακρίβεια του κουρδίσματος ψηλά στο μπράτσο.

10. 10
    Ρυθμιστικά και έξοδος controls & output jack

    Κουμπιά για ένταση και χροιά· ένα καλώδιο από την έξοδο (jack) μεταφέρει το σήμα στον ενισχυτή.

Από πού βγαίνει ο ήχος

Όταν τσιμπάτε μια χορδή, πηγαινοέρχεται πολύ γρήγορα. Μια πιο μακριά, πιο βαριά ή πιο χαλαρή χορδή πάλλεται πιο αργά και δίνει πιο χαμηλή νότα. Σκεφτείτε ένα σχοινάκι: ένα μακρύ, βαρύ σχοινί γυρίζει αργά, ενώ ένα κοντό, τεντωμένο γυρίζει γρήγορα σαν μαστίγιο.

Το μπάσο δεν χρειάζεται ένα κούφιο κουτί για να ακουστεί δυνατά. Κάθε μαγνήτης είναι ένας μαγνήτης τυλιγμένος με ένα πηνίο από πολύ λεπτό σύρμα. Η χορδή από ατσάλι ή νικέλιο είναι μαγνητική, οπότε καθώς κινείται αλλάζει τον μαγνητισμό μέσα από το πηνίο, και αυτό δημιουργεί μια μικροσκοπική ηλεκτρική τάση που τρεμοπαίζει στον ίδιο ρυθμό με τη χορδή. Δουλεύει λίγο σαν το φως του ποδηλάτου με δυναμό, όπου ένας μαγνήτης που κινείται κοντά σε ένα πηνίο φτιάχνει ηλεκτρισμό. Το καλώδιο μεταφέρει αυτό το σήμα στον ενισχυτή, που το κάνει δυνατό.

Ένας μονός μαγνήτης (single-coil) μπορεί να πιάσει και ένα βουητό από το ηλεκτρικό δίκτυο γύρω του. Ο humbucker χρησιμοποιεί δύο πηνία τυλιγμένα αντίθετα, ώστε το βουητό να αλληλοεξουδετερώνεται. Ο διαιρεμένος μαγνήτης (split-coil) έχει δύο ξεχωριστά μισά, το ένα με αντίστροφη πολικότητα: ακούγεται κοντά σε μονό μαγνήτη αλλά μένει αθόρυβος σαν humbucker.

Το σημείο όπου τσιμπάτε αλλάζει τον ήχο. Αν τσιμπήσετε κοντά στη μέση της χορδής (σε ένα εξιδανικευμένο μοντέλο) βγαίνουν λιγότεροι ψηλοί αρμονικοί και ο ήχος είναι στρογγυλός· πιο κοντά στον καβαλάρη προστίθενται περισσότεροι ψηλοί αρμονικοί και ο ήχος γίνεται πιο λαμπερός. Οι μαγνήτες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο: ένας κοντά στο μπράτσο ακούγεται στρογγυλός και βαθύς, ένας κοντά στον καβαλάρη πιο κοφτερός. Είναι σαν να λέτε «ου» και μετά «ι» με την ίδια φωνή.

Δοκιμάστε: τεντώστε ένα λαστιχάκι πάνω από ένα ανοιχτό κουτί. Τσιμπήστε το στη μέση, μετά ακριβώς δίπλα στην άκρη. Η μέση ακούγεται πιο στρογγυλή· κοντά στην άκρη πιο λεπτή και πιο λαμπερή. Μετά πατήστε το λαστιχάκι στη μέση του μήκους του και τσιμπήστε ξανά: το πιο κοντό κομμάτι ακούγεται πιο ψηλά.

Πώς παίζεται

Όταν παίζετε όρθιοι, φορέστε λουρί ώστε το μπάσο να μένει σταθερό στη σωστή θέση, και βεβαιωθείτε ότι το λουρί είναι γερά δεμένο. Το ένα χέρι τσιμπά τις χορδές· το άλλο πατά τις χορδές πάνω στα τάστα. (Ένας δεξιόχειρας συνήθως τσιμπά με το δεξί.)

Υπάρχουν τρεις βασικοί τρόποι να βγάλετε ήχο από τη χορδή. Το τσίμπημα με τα δάχτυλα είναι το πιο συνηθισμένο, και οι περισσότεροι ξεκινούν με τον δείκτη και τον μέσο· δίνει πολλές αλλαγές στην ένταση και στη χροιά. Η πένα κάνει την αρχή κάθε νότας πιο λαμπερή και λίγο πιο τραχιά, και ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ, ο Νταφ ΜακΚέιγκαν και ο Ντέιβιντ Έλεφσον είναι από τους μπασίστες που τη χρησιμοποιούν. Το slap (χτύπημα της χορδής κοντά στο κάτω μέρος του μπράτσου με το πλάι του αντίχειρα) και το pop (τράβηγμα της χορδής προς τα πάνω με τον δείκτη και άφημα) ακούγονται πιο λαμπερά και πιο κρουστά από το συνηθισμένο τσίμπημα.

Για να αλλάξετε νότα, πατάτε άλλο τάστο ή άλλη χορδή· κάθε τάστο είναι ένα ημιτόνιο πιο ψηλά. Και το χέρι που πατά μπορεί να βγάλει ήχους μόνο του: στο hammer-on ένα δάχτυλο «σφυροκοπά» τη χορδή για να βγει νέα νότα χωρίς τσίμπημα. Στο slide το δάχτυλο γλιστρά κατά μήκος της χορδής ενώ την πατά. Αν ακουμπήσετε ελαφρά τη χορδή ακριβώς πάνω από το 12ο τάστο, χωρίς να την πατήσετε, και την τσιμπήσετε, βγαίνει ένας φυσικός αρμονικός που ακούγεται σαν καμπανάκι.

Σε ένα συγκρότημα, το μπάσο και τα ντραμς αποτελούν το ρυθμικό τμήμα, οπότε το μπάσο πρέπει να «δένει» με τα ντραμς. Ένα καλό πρώτο σχήμα είναι μια χαμηλή θεμελιώδης νότα μαζί με τη μπότα (kick) και η θεμελιώδης μία οκτάβα πιο ψηλά μαζί με το ταμπούρο (snare). Το walking bass ενώνει τις θεμελιώδεις των συγχορδιών με περαστικές νότες, ένα στυλ που ήρθε από τα μπλουζ και την τζαζ. Ένα μέρος μπάσου είναι πιο «οικονομικό» από ένα μέρος κιθάρας: μην αφήνετε τα γεμίσματα (fills) να σπάνε το groove, και πολλά καλά fills καταλήγουν στη θεμελιώδη στον πρώτο χρόνο του επόμενου μέτρου.

• Ανοιχτή χορδήΤσιμπήστε χωρίς να πατήσετε κανένα τάστο: όλη η χορδή πάλλεται από τον ζυγό ως τον καβαλάρη. Αυτή είναι η πιο χαμηλή χορδή, E1.
• Πάτημα σε τάστοΠρώτα η ανοιχτή χορδή G, μετά η ίδια χορδή πατημένη στο 14ο τάστο: το κομμάτι που πάλλεται είναι πιο κοντό, οπότε η νότα είναι 14 ημιτόνια πιο ψηλά (A3).
• Αλλαγή χορδήςΠεράστε από τη χορδή A στη χορδή D: κάθε γειτονική χορδή είναι μία τέταρτη καθαρή πιο ψηλά.

Έκταση και γραφή

Το μπάσο γράφεται στο κλειδί του φα, αλλά ακούγεται μία οκτάβα πιο χαμηλά από τη γραφή, όπως και το κοντραμπάσο. Για παράδειγμα, η νότα που γράφεται στην πρώτη βοηθητική γραμμή κάτω από το πεντάγραμμο του φα είναι E2, αλλά η ανοιχτή χορδή E ακούγεται στην πραγματικότητα E1.

Το κανονικό κούρδισμα είναι E–A–D–G, μία οκτάβα κάτω από τις τέσσερις πιο χαμηλές χορδές της κιθάρας, οπότε τα πραγματικά τονικά ύψη είναι E1 (περίπου 41,2 Hz), A1 (55 Hz), D2 (περίπου 73,4 Hz) και G2 (98 Hz). Κάθε χορδή είναι μία τέταρτη καθαρή πάνω από την προηγούμενη.

Επειδή κάθε τάστο προσθέτει ένα ημιτόνιο, η πιο ψηλή νότα εξαρτάται από το πόσα τάστα έχει το μπράτσο: με 20 τάστα φτάνει το D♯4, με 21 το E4, με 22 το F4 και με 24 το G4. Ένα πεντάχορδο μπάσο με χαμηλή B κατεβαίνει ως το B0 (περίπου 30,9 Hz). Στο εξάχορδο μπάσο, η ψηλή χορδή C είναι C3 (υπολογισμένη ως τέταρτη καθαρή πάνω από το G2). Οι πιο βαθιές νότες ακούγονται πιο καθαρά με ακουστικά ή μεγαλύτερα ηχεία.

Ακούστε

• Οι τέσσερις ανοιχτές χορδές, E1 A1 D2 G2Από την πιο χαμηλή στην πιο ψηλή· προσέξτε ότι κάθε βήμα έχει την ίδια απόσταση, μία τέταρτη καθαρή.
• Η πιο χαμηλή νότα, E1Περίπου 41 δονήσεις το δευτερόλεπτο. Χρησιμοποιήστε ακουστικά ή μεγαλύτερο ηχείο για να την ακούσετε καθαρά.
• A1 και A3: δύο οκτάβες απόστασηΤο A1 πάλλεται 55 φορές το δευτερόλεπτο, το A3 220 φορές: τέσσερις φορές πιο γρήγορα, κι όμως έχουν το ίδιο όνομα νότας.

Ιστορία και συγγενείς

Το κοντραμπάσο είναι μεγάλο και δύσκολο στη μεταφορά, και στα συγκροτήματα που γίνονταν όλο και πιο δυνατά, με χάλκινα πνευστά, ντραμς και ηλεκτρικές κιθάρες, ακουγόταν όλο και πιο δύσκολα. Τη δεκαετία του 1930 ο Αμερικανός μουσικός και εφευρέτης Πολ Τάτμαρκ σκέφτηκε ένα ηλεκτρικό μπάσο. Το Audiovox Model 736 του κυκλοφόρησε στα μέσα της δεκαετίας του 1930 (γύρω στο 1935–1936): είχε συμπαγές σώμα από μαύρη καρυδιά, τέσσερις χορδές, έναν μαγνήτη και 16 τάστα, που έκαναν πιο εύκολο το κουρδισμένο παίξιμο.

Τον Οκτώβριο του 1951 η Fender άρχισε να κατασκευάζει το Precision Bass του Λίο Φέντερ, το πρώτο ηλεκτρικό μπάσο με εμπορική επιτυχία. Είχε επίπεδο σώμα από μελιά (ash), μονοκόμματο μπράτσο από σφένδαμο με 20 τάστα, έναν μαγνήτη και μήκος χορδής 34 ιντσών, στο οποίο κατέληξε ο Λίο Φέντερ μετά από πολλά πειράματα. Η Fender λέει ότι έδωσε στους μπασίστες κάτι που έλειπε από το κοντραμπάσο: την ακρίβεια των τάστων, μαζί με την ένταση της ενίσχυσης. Ο μπασίστας του συγκροτήματος του Λάιονελ Χάμπτον ήταν από τους πρώτους που το έπαιξαν· στη Νέα Υόρκη, την άνοιξη του 1952, ο κριτικός Λέοναρντ Φέδερ «άκουσε μπάσο αλλά δεν έβλεπε μπασίστα». Το 1957 πήρε διαιρεμένο μαγνήτη (split-coil) και νέα κεφαλή, σχέδιο που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα.

Ακολούθησαν κι άλλα μπάσα: το Gibson Electric Bass μικρής κλίμακας (1953), που μπορούσε ακόμη και να στηθεί όρθιο πάνω σε ένα πόδι (end pin)· το Fender Jazz Bass (1960) με πιο λεπτό μπράτσο και δύο μαγνήτες· το πρώτο πεντάχορδο της Fender, το Bass V (1965), που η πέμπτη του χορδή ήταν μια ψηλή C· και το Ampeg AUB-1 (1966), ένα από τα πρώτα μπάσα χωρίς τάστα που φτιάχτηκαν για πώληση. Γνωστοί μπασίστες είναι ο Τζέιμς Τζέιμερσον, ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ, ο Τζάκο Παστόριους (fretless), η Κάρολ Κέι και ο Λάρι Γκρέιαμ, στον οποίο συχνά αποδίδεται η εφεύρεση του slap.

Κοντινοί συγγενείς είναι το κοντραμπάσο (ίδιο κούρδισμα, και μπορεί να παιχτεί με δοξάρι), η ηλεκτρική κιθάρα (ίδιο είδος μαγνητών· οι τέσσερις χορδές του μπάσου είναι μία οκτάβα κάτω από τις τέσσερις πιο χαμηλές της κιθάρας) και το ηλεκτροακουστικό μπάσο.

1. περ. 1935–1936
   Κυκλοφορεί το Audiovox Model 736 του Πολ Τάτμαρκ
2. 1951
   Fender Precision Bass: το πρώτο ηλεκτρικό μπάσο με εμπορική επιτυχία
3. 1953
   Gibson Electric Bass, μπάσο μικρής κλίμακας σε σχήμα βιολιού
4. 1957
   Το Precision Bass παίρνει διαιρεμένο μαγνήτη (split-coil)
5. 1960
   Fender Jazz Bass, με δύο μαγνήτες
6. 1965
   Fender Bass V, το πρώτο πεντάχορδο μπάσο της Fender (ψηλή C)
7. 1966
   Ampeg AUB-1, ένα από τα πρώτα μπάσα χωρίς τάστα που φτιάχτηκαν για πώληση

Πρώτα βήματα και φροντίδα

Αποφασίστε τον προϋπολογισμό σας και τι θέλετε να παίζετε, και μετά αγοράστε το καλύτερο μπάσο που μπορείτε να αντέξετε οικονομικά: σε ένα καλό όργανο μαθαίνει κανείς πιο εύκολα. Η Yamaha και η Fender προτείνουν και οι δύο να ξεκινήσετε με 4 χορδές, και η Yamaha προτείνει μπάσο με τάστα, γιατί το κουρδισμένο παίξιμο σε μπάσο χωρίς τάστα είναι πιο δύσκολο. Αν είστε μικροί σε ηλικία ή έχετε μικρά χέρια, δοκιμάστε ένα μπάσο μικρής κλίμακας, περίπου 30 ιντσών. Το σχήμα του μπράτσου δεν αλλάζει τον ήχο, μόνο την αίσθηση, οπότε πιάστε μερικά στα χέρια σας πριν διαλέξετε.

Εκτός από το μπάσο, χρειάζεστε λουρί, καλώδιο, ενισχυτή και ηλεκτρονικό κουρδιστήρι. Το ηλεκτρικό μπάσο χρειάζεται ενισχυτή για να ακούσετε τον πραγματικό του ήχο.

Αν οι χορδές είναι πολύ ψηλά, το μπάσο παίζεται δύσκολα· αν είναι πολύ χαμηλά, βγαίνει ένα μεταλλικό τρίξιμο. Το τρίξιμο μπορεί να οφείλεται και σε ένα τάστο που έχει σηκωθεί ή σε ένα μπράτσο που έχει κυρτώσει προς τα πάνω σαν καμπούρα: το ύψος των χορδών μπορείτε να το ρυθμίσετε μόνοι σας, αλλά αυτά τα δύο θέλουν συνεργείο επισκευής. Αν οι νότες ψηλά στο μπράτσο είναι ξεκούρδιστες, συγκρίνετε τον αρμονικό του 12ου τάστου με τη νότα πατημένη στο 12ο τάστο και ρυθμίστε το σαμαράκι (ακολουθήστε το εγχειρίδιο του οργάνου σας ή ρωτήστε ένα κατάστημα αν δεν είστε σίγουροι).

• Κρατήστε το μπάσο μακριά από το άμεσο ηλιακό φως, τη ζέστη και την υγρασία, και ποτέ μην το αφήνετε μέσα σε αυτοκίνητο.
• Μετά το παίξιμο, σκουπίστε τις χορδές, το μπράτσο και τον καβαλάρη με ένα πανί που δεν αφήνει χνούδι. Καθαρίστε το με μαλακό πανί· μη χρησιμοποιείτε διαλυτικά, νέφτι, υγρά καθαρισμού ή χημικά υγρά μαντηλάκια.
• Όταν δεν παίζετε, βάλτε το σε μια γερή βάση ή στη θήκη του· τα περισσότερα σπασμένα μπράτσα οφείλονται σε πτώσεις ή χτυπήματα.
• Αλλάζετε τις χορδές μία μία και κουρδίζετε κάθε καινούργια πριν περάσετε στην επόμενη, επειδή το μπράτσο δέχεται μεγάλη τάση.
• Πριν κόψετε μια παλιά χορδή, χαλαρώστε την καλά πρώτα: μια απότομη απώλεια τάσης μπορεί να βλάψει το μπράτσο. Κρατήστε το πρόσωπό σας μακριά όταν αλλάζετε ή ρυθμίζετε χορδές, γιατί μια χορδή μπορεί να σπάσει.
• Περάστε ένα δάχτυλο κάτω από κάθε χορδή: αν νιώσετε βρομιά, σκουριά ή επίπεδα σημεία φαγωμένα από τα τάστα, ή αν η χορδή δεν ανεβαίνει πια σωστά στη νότα της, ήρθε η ώρα να την αλλάξετε.
• Το ενεργό μπάσο δουλεύει με μπαταρία, οπότε να την ελέγχετε, και βγάλτε την αν δεν πρόκειται να παίξετε για πολύ καιρό. Το παθητικό μπάσο δεν χρειάζεται μπαταρία.
• Τη ρύθμιση της ντίζας καλύτερα να την αφήσετε σε ένα κατάστημα αν δεν την έχετε κάνει ποτέ.

Συνεχίστε την εξερεύνηση

• Έγχορδα όργαναΜια χορδή βγάζει ήχο όταν πάλλεται. Μάθετε πώς λειτουργούν η οικογένεια του βιολιού, οι κιθάρες και οι άρπες, και γιατί το πάτημα μιας χορδής αλλάζει τη νότα.
• ΒιολίΒιολί: χορδές G D A E, πώς το δοξάρι με κολοφώνιο κρατά τη χορδή να τραγουδά, πώς παίζεται και η έκτασή του από το G3.
• ΒιολοντσέλοΗ χαμηλή, ζεστή φωνή της οικογένειας του βιολιού: πώς το δοξάρι κάνει τη χορδή να τραγουδά, πώς κάθεστε, χορδές C G D A.
• Ακουστική κιθάραΚλασική κιθάρα με νάιλον χορδές και φολκ κιθάρα με ατσάλινες: μέρη, από πού βγαίνει ο ήχος, πώς παίζονται, τι διαφέρουν.
• Ηλεκτρική κιθάραΗ ηλεκτρική κιθάρα κάνει τη δόνηση των χορδών ηλεκτρισμό για τον ενισχυτή. Πώς δουλεύουν οι μαγνήτες και η παραμόρφωση.
• ΓιουκαλίλιΜικρή τετράχορδη κιθάρα από Μαδέρα και Χαβάη: τα μέρη της, γιατί η χορδή G είναι πάνω από τη C, πώς χτυπάμε συγχορδία.