Sowleaศัพท์ดนตรีภาษาอิตาลี อธิบายแบบง่าย ๆ
โน้ตเพลงที่พิมพ์ทั่วโลกส่วนใหญ่ใช้คำภาษาอิตาลีบอกวิธีเล่น: เร็วแค่ไหน ดังแค่ไหน และด้วยอารมณ์แบบไหน คุณไม่ต้องพูดภาษาอิตาลีได้ เรียนเป็นหมวด ๆ และนึกภาพประกอบแต่ละคำ แล้วจะจำได้ติดหัว
ในบทเรียนนี้
วิธีอ่านคำเหล่านี้
คำเหล่านี้เขียนไว้เหนือหรือใต้โน้ต คำบอกความเร็วอย่าง Allegro ตอนต้นเพลงบอกว่าเร็วแค่ไหน เครื่องหมายความดังเบาบอกว่าดังแค่ไหน: p ย่อมาจาก piano (เบา) และ f ย่อมาจาก forte (ดัง) (ชื่อเต็มของเครื่องดนตรีคือ pianoforte แปลว่า "เบา-ดัง" เพราะเล่นได้ทั้งสองแบบ) คำช่วยเล็ก ๆ อย่าง molto (มาก) หรือ poco (นิดหน่อย) จะเปลี่ยนความหมายของคำที่อยู่ข้าง ๆ เหมือนคำว่า "มาก" และ "นิดหน่อย" ในภาษาไทย
หลายเพลงยังพิมพ์ตัวเลขอย่าง ♩ = 120 ไว้ด้วย หมายถึง 120 จังหวะต่อนาที (BPM): ตั้งเครื่องนับจังหวะตามนั้นได้เลย ตัวเลข BPM ในรายการนี้เป็นค่าประมาณเท่านั้น หนังสือและเครื่องนับจังหวะแต่ละแบบให้ตัวเลขต่างกันเล็กน้อย และความเร็วที่เหมาะสมยังขึ้นอยู่กับเพลงด้วย
ศัพท์ทั้งหมดแยกตามหมวด
116 คำ
ไม่พบศัพท์ที่ตรงกัน ลองพิมพ์คำที่สั้นลง
ความเร็ว
- Grave 25–45 BPM
- ช้ามากและจริงจังระฆังหนัก ๆ ที่ตีช้า ๆ
- Largo 40–60 BPM
- ช้ามากและกว้างช้างเดินอย่างสงบ
- Lento 45–60 BPM
- ช้าหอยทากคลานข้ามใบไม้
- Larghetto 60–66 BPM
- ช้า แต่ช้าน้อยกว่า largo นิดหนึ่งลูกช้าง: ยังช้าอยู่ แต่เบากว่านิดหน่อย
- Adagio 66–76 BPM
- ช้าและสบาย ๆนอนหงายลอยตัวในน้ำนิ่ง
- Andante 76–108 BPM
- เร็วเท่าจังหวะเดินเดินไปโรงเรียนแบบมีเวลาเหลือเฟือ
- Andantino 84–112 BPM
- เร็วกว่า andante นิดหน่อย (นักดนตรีส่วนใหญ่ในปัจจุบันเข้าใจแบบนี้)เดินเล่นสั้น ๆ แบบกระฉับกระเฉง
- Moderato 108–120 BPM
- ความเร็วปานกลางปั่นจักรยานบนถนนเรียบ
- Allegretto 112–128 BPM
- ค่อนข้างเร็วและเบา ช้ากว่า allegro นิดหน่อยกระโดดโลดเต้นไปตามทางอย่างมีความสุข
- Allegro 120–156 BPM
- เร็วและมีชีวิตชีวา คำนี้ยังแปลว่าร่าเริงด้วยวิ่งเล่นในสนามเด็กเล่น
- Vivace 140–176 BPM
- มีชีวิตชีวาและเร็วลูกหมาที่นั่งนิ่ง ๆ ไม่ได้
- Presto 168–200 BPM
- เร็วมากกระต่ายวิ่งหนีไปอย่างไว
- Prestissimo 200+ BPM
- เร็วที่สุดเท่าที่ทำได้เสือชีตาห์วิ่งเต็มฝีเท้า
การเปลี่ยนความเร็ว
- accelerando
- ค่อย ๆ เร็วขึ้น ตัวย่อ: accel.รถไฟออกจากสถานี
- ritardando
- ค่อย ๆ ช้าลง ตัวย่อ: rit. หรือ ritard.จักรยานไหลช้าลงจนหยุด
- rallentando
- ค่อย ๆ ช้าลง (เกือบเหมือน ritardando) ตัวย่อ: rall.ม้าหมุนที่ค่อย ๆ หมุนช้าลง
- ritenuto
- รั้งไว้: ช้าลงทันที ไม่ใช่ค่อย ๆ ช้า ตัวย่อ: riten.บีบเบรก ไม่ใช่แค่หยุดปั่น
- allargando
- ช้าลงและกว้างขึ้น มักดังขึ้นด้วยตอนจบยิ่งใหญ่พร้อมกางแขนกว้าง
- stringendo
- เร่งไปข้างหน้า เร็วขึ้นด้วยความตื่นเต้นรีบเร่งตอนรถเมล์มาถึง
- a tempo
- กลับไปที่ความเร็วเดิมก่อนหน้ากลับมาเดินแบบปกติหลังเดินอ้อม
- tempo primo
- กลับไปที่ความเร็วตอนเริ่มต้นเพลง เขียนอีกแบบว่า Tempo Iกลับไปที่เส้นเริ่มต้น
- rubato
- ยืดและเร่งจังหวะอย่างอิสระเพื่อการแสดงอารมณ์เล่านิทานแล้วหยุดเว้นจังหวะให้ลุ้น ก่อนเล่าต่อ
- fermata
- เครื่องหมาย 𝄐: ลากโน้ตหรือตัวหยุดนี้ให้ยาวกว่าที่เขียนกดหยุดวิดีโอตรงฉากที่ชอบที่สุด
- l'istesso tempo
- รักษาความเร็วของจังหวะไว้เท่าเดิม แม้อัตราจังหวะ (ตัวเลขอย่าง 3/4 ต้นเพลง) จะเปลี่ยนหัวใจเต้นจังหวะเดิม แต่เปลี่ยนท่าเต้น
ความดังเบา
- pianississimo ppp
- เบาที่สุดเท่าที่ทำได้ เขียนว่า pppขนนกที่ร่อนลงพื้น
- pianissimo pp
- เบามาก เขียนว่า ppกระซิบในห้องสมุด
- piano p
- เบา เขียนว่า pพูดเบา ๆ เพื่อให้เด็กทารกหลับต่อ
- mezzo piano mp
- ค่อนข้างเบา เขียนว่า mpคุยกันที่โต๊ะอาหารเย็น
- mezzo forte mf
- ค่อนข้างดัง เขียนว่า mfเสียงพูดปกติของคุณในห้องเรียน
- forte f
- ดัง เขียนว่า fตะโกนเรียกเพื่อนอีกฝั่งของสนามเด็กเล่น
- fortissimo ff
- ดังมาก เขียนว่า ffเชียร์ฟุตบอลในสนาม
- fortississimo fff
- ดังที่สุดเท่าที่ทำได้ เขียนว่า fffฟ้าร้องดังสนั่นอยู่เหนือหัวพอดี
การเปลี่ยนความดังเบา
- crescendo
- ค่อย ๆ ดังขึ้น ตัวย่อ: cresc. หรือเครื่องหมายรูปลิ่มยาวใต้โน้ตที่ค่อย ๆ บานออก (เหมือน < ที่ถูกยืด)คลื่นที่ค่อย ๆ ก่อตัวสูงขึ้น
- decrescendo
- ค่อย ๆ เบาลง ตัวย่อ: decresc. หรือเครื่องหมายรูปลิ่มยาวที่ค่อย ๆ หุบเข้า (เหมือน > ที่ถูกยืด) อย่าสับสนกับเครื่องหมายเน้นเสียง > ตัวเล็กที่อยู่เหนือโน้ตตัวเดียวคลื่นที่ค่อย ๆ จางหายบนผืนทราย
- diminuendo
- ค่อย ๆ เบาลง (เหมือน decrescendo) ตัวย่อ: dim.รถที่ขับห่างออกไปไกล ๆ
- sforzando
- เน้นเสียงแรงอย่างกะทันหันที่โน้ตตัวเดียว เขียนว่า sfz หรือ sfปรบมือดังป้าบขึ้นมาทันที
- forte-piano
- ดัง แล้วเบาลงทันที เขียนว่า fpประตูปิดดังปัง แล้วเงียบกริบ
- subito
- ทันที subito piano แปลว่าเบาลงทันทีปิดไฟด้วยการกดครั้งเดียว
- morendo
- ค่อย ๆ จางหาย เบาลงและมักช้าลงด้วยเทียนที่ค่อย ๆ ดับ
อารมณ์และลักษณะ
- dolce
- อย่างอ่อนหวาน นุ่มนวลร้องเพลงกล่อมเด็ก
- cantabile
- เหมือนร้องเพลง ลื่นไหลและมีอารมณ์เล่นเหมือนเครื่องดนตรีของคุณกำลังร้องเพลง
- espressivo
- ด้วยอารมณ์และความรู้สึก ตัวย่อ: espress.เล่าเรื่องที่มีความหมายกับคุณ
- con brio
- ด้วยความกระตือรือร้นและพลังกระโดดลงจากเตียงในเช้าวันแรกของปิดเทอม
- con fuoco
- ด้วยไฟ อย่างเร่าร้อนมังกรพ่นไฟ
- maestoso
- อย่างสง่างาม ยิ่งใหญ่และมีศักดิ์ศรีกษัตริย์เสด็จเข้าท้องพระโรง
- grazioso
- อย่างอ่อนช้อยนักบัลเลต์หมุนตัว
- giocoso
- อย่างขี้เล่น สนุกสนานลูกแมวเล่นกับก้อนไหมพรม
- scherzando
- อย่างหยอกล้อ เบา ๆ และซุกซนเล่นซ่อนหา
- leggiero
- อย่างเบา ๆ สัมผัสแผ่วเบาเขย่งเท้าเดินบนก้อนหินข้ามลำธาร
- pesante
- อย่างหนัก ๆ มีน้ำหนักยักษ์ย่ำเท้าตึง ๆ
- tranquillo
- อย่างสงบ เงียบสงัดทะเลสาบนิ่ง ๆ ยามพระอาทิตย์ขึ้น
- agitato
- กระวนกระวายและตื่นเต้นรอประกาศผลสอบ
- animato
- มีชีวิตชีวา (มักเร็วขึ้นนิดหน่อย)ตัวการ์ตูนที่กลับมามีชีวิต
- sostenuto
- ลากเสียงไว้: เล่นโน้ตให้เต็มเสียง มักช้าลงเล็กน้อยกลั้นลมหายใจยาว ๆ ตอนร้องเพลง
- misterioso
- อย่างลึกลับเดินเข้าถ้ำมืดพร้อมไฟฉาย
- appassionato
- อย่างเปี่ยมด้วยความรัก ความหลงใหลพูดถึงสิ่งที่คุณรักที่สุด
- semplice
- อย่างเรียบง่าย ไม่ต้องตกแต่งเพิ่มน้ำเปล่าหนึ่งแก้ว
- tenero
- อย่างอ่อนโยนประคองนกตัวเล็ก ๆ ไว้ในมือ
วิธีเล่นแต่ละโน้ต
- legato
- เชื่อมต่อกันอย่างลื่นไหล ไม่มีช่องว่างระหว่างโน้ตลากเส้นโดยไม่ยกดินสอ
- staccato
- สั้นและแยกจากกัน ใช้จุดเหนือหรือใต้โน้ตบีบฟองอากาศให้แตกทีละเม็ด
- staccatissimo
- สั้นและคมมาก ใช้เครื่องหมายรูปลิ่มเล็ก ๆเม็ดฝนเคาะหลังคาสังกะสี
- tenuto
- กดโน้ตไว้ให้ครบความยาว หรืออาจนานขึ้นนิดหนึ่ง ใช้ขีดสั้น ๆกดกริ่งประตูค้างไว้
- marcato
- เน้นชัด: ทุกโน้ตหนักแน่นและชัดเจน ใช้เครื่องหมาย ^เสียงรองเท้าบูตของทหารที่เดินแถว
- accent
- เล่นโน้ตนี้ให้แรงกว่าโน้ตข้าง ๆ ใช้เครื่องหมาย > เล็ก ๆ เหนือหรือใต้โน้ต (คำนี้เป็นภาษาอังกฤษ ภาษาอิตาลีคือ accento ภาษาไทยเรียกว่าเครื่องหมายเน้นเสียง)พูดคำหนึ่งในประโยคให้ดังกว่าคำอื่น
- portato
- อยู่ระหว่าง legato กับ staccato: โน้ตแยกกันเล็กน้อยและกดเบา ๆ ใช้จุด (หรือขีดสั้น ๆ) ใต้เส้นโค้งเชื่อมเสียงรอยเท้าบนหิมะนุ่ม ๆ
- glissando
- ไถเสียงจากโน้ตหนึ่งไปอีกโน้ตหนึ่งโดยผ่านโน้ตที่อยู่ระหว่างกลาง ตัวย่อ: gliss.ไถลลงสไลเดอร์ในสวนสาธารณะ
- tremolo
- รัวโน้ตตัวเดียวเร็วมาก หรือสลับไปมาระหว่างสองโน้ตเร็วมาก ตัวย่อ: trem.ปีกของนกฮัมมิงเบิร์ด
- trill
- สลับโน้ตตัวหนึ่งกับโน้ตที่อยู่สูงกว่าอย่างรวดเร็ว ใช้ tr. (คำนี้เป็นภาษาอังกฤษ ภาษาอิตาลีคือ trillo ภาษาไทยเรียกทับศัพท์ว่าทริล)เสียงนกร้องเจื้อยแจ้ว
- arpeggio
- เล่นโน้ตของคอร์ดทีละตัวต่อกัน เหมือนดีดพิณฮาร์ปก้าวข้ามหินในลำธารทีละก้อน
การย้อนและป้ายบอกทาง
- 𝄆 … 𝄇
- เครื่องหมายย้อน 𝄆 … 𝄇: เล่นดนตรีที่อยู่ระหว่างเครื่องหมายสองครั้ง ถ้ามีแค่เครื่องหมายปิด 𝄇 ให้ย้อนกลับไปต้นเพลงกดเล่นเพลงซ้ำ
- da capo
- จากต้นเพลง ตัวย่อ: D.C.กลับไปเริ่มต้นใหม่ในเกมกระดาน
- dal segno
- ย้อนกลับไปที่เครื่องหมาย 𝄋 ตัวย่อ: D.S.กลับไปที่ที่คั่นหนังสือ
- al fine
- แล้วเล่นไปจนถึงคำว่า Fine ส่วน D.C. al Fine หมายถึง ย้อนกลับไปต้นเพลงแล้วหยุดที่ Fineนั่งรถไปจนถึงป้ายที่เขียนว่า "ปลายทาง"
- al coda
- หลัง D.C. หรือ D.S. เมื่อถึงเครื่องหมาย "To Coda" 𝄌 ให้กระโดดไปที่ Coda: ท่อนจบที่เริ่มด้วยเครื่องหมายเดียวกันใช้ทางลัดไปเส้นชัย
- fine
- จบ (ใช้คู่กับ D.C. หรือ D.S.)หน้าสุดท้ายของหนังสือ
- coda
- ท่อนปิดท้ายตอนจบ เครื่องหมายคือ 𝄌หางของเพลง
- segno
- เครื่องหมาย 𝄋 ที่ D.S. ส่งคุณย้อนกลับไปธงปักบอกตำแหน่ง
- volta
- วงเล็บตอนจบที่ 1 และ 2 (1. และ 2.) รอบแรกเล่นตอนจบที่ 1 แล้วย้อนกลับไปที่เครื่องหมายย้อน รอบที่สองข้ามตอนจบที่ 1 แล้วเล่นตอนจบที่ 2ประตูสองบานที่ต่างกันจากห้องเดียวกัน
- bis
- สองครั้ง: เล่นท่อนสั้น ๆ นี้ซ้ำพูดว่า "อีกครั้ง!" หนึ่งครั้ง
- simile
- เล่นต่อไปแบบเดิมถักแถวถัดไปด้วยลายเดิม
- attacca
- ต่อไปท่อนถัดไปทันทีโดยไม่หยุดพักตู้รถไฟสองตู้ที่ต่อกันอยู่
คำช่วยเล็ก ๆ
- molto
- มาก molto allegro: เร็วมากเผ็ดพิเศษ
- poco
- นิดหน่อย poco più mosso: เร็วขึ้นนิดหน่อยเกลือแค่หยิบมือเดียว
- poco a poco
- ทีละนิด ๆเดินขึ้นเนินทีละก้าว
- più
- มากขึ้น più forte: ดังขึ้นเพิ่มอีกหนึ่งช้อน
- meno
- น้อยลง meno mosso: เคลื่อนไหวน้อยลง คือช้าลงลดลงหนึ่งช้อน
- assai
- มาก ทีเดียว allegro assai: เร็วมากจริง ๆ นะ
- non troppo
- ไม่มากเกินไป allegro non troppo: เร็ว แต่ไม่เร็วเกินไปรีบได้ แต่ห้ามวิ่งในทางเดิน
- sempre
- ตลอด ยังคง sempre piano: เบาตลอดคาดเข็มขัดนิรภัยไว้ตลอดทาง
- mosso
- เคลื่อนไหว มีความเคลื่อนไหวเรือที่ลอยไปข้างหน้า
- con moto
- อย่างมีความเคลื่อนไหว ให้ดนตรีเดินหน้าไปเรื่อย ๆเดินอย่างมีจุดหมาย
- con
- กับ, พร้อมด้วยขนมปังกับเนย
- senza
- ไม่มี, โดยไม่ใช้ชาไม่ใส่น้ำตาล
- ma
- แต่เร็ว แต่ระวัง
- quasi
- เกือบ, ราวกับเกือบจะเป็นเพลง
การเล่นรวมวง
- tutti
- ทุกคนเล่นทั้งห้องร้องเพลงพร้อมกัน
- solo
- ผู้เล่นคนเดียวเสียงเดียวใต้แสงสปอตไลต์
- soli
- กลุ่มเล็ก ๆ เล่นท่อนพิเศษเพื่อนไม่กี่คนบนเวที
- divisi
- ผู้เล่นในกลุ่มเดียวกันแยกออกเป็นหลายแนว ตัวย่อ: div.แบ่งห้องเรียนเดียวเป็นสองทีม
- unisono
- ทุกคนกลับมาเล่นโน้ตเดียวกัน (หลัง divisi) ตัวย่อ: unis.ทุกคนกลับมาอยู่ทีมเดียวกัน
- a due
- ผู้เล่นทั้งสองคนเล่นแนวเดียวกัน เขียนว่า a 2ฝาแฝดพูดเรื่องเดียวกัน
- ad libitum
- อย่างอิสระ ตามใจชอบ ตัวย่อ: ad lib.เลือกท็อปปิ้งเองตามใจ
- tacet
- เครื่องดนตรีนี้เงียบในท่อนนี้รอตาของตัวเองอย่างเงียบ ๆ
- colla voce
- เล่นตามจังหวะของนักร้องเต้นตามคู่เต้นที่เป็นคนนำ
เทคนิคเครื่องดนตรี
- pizzicato
- ดีดสายด้วยนิ้วแทนการใช้คันชัก ตัวย่อ: pizz.ดีดหนังยาง
- arco
- กลับมาใช้คันชัก (หลัง pizzicato)ระบายสีด้วยการลากพู่กันยาว ๆ
- con sordino
- ใส่มิวต์ (ที่หรี่เสียง) เพื่อให้เสียงนุ่มและอู้อี้ ตัวย่อ: con sord.พูดผ่านผ้าพันคอ
- senza sordino
- ถอดมิวต์ออกถอดผ้าพันคอออก
- sul ponticello
- สีคันชักใกล้หย่อง ให้เสียงใส ๆ เหมือนกระซิบเสียงกระซิบของผี
- col legno
- เล่นด้วยด้านไม้ของคันชักเอาไม้เคาะรั้ว
- una corda
- เปียโน: เหยียบแป้นเหยียบเบาเสียง (แป้นซ้าย)เอาผ้าห่มคลุมเสียงไว้
- tre corde
- เปียโน: ปล่อยแป้นเหยียบเบาเสียงเอาผ้าห่มออก
- ottava
- 8va: เล่นสูงกว่าที่เขียนหนึ่งออกเทฟ 8vb: ต่ำกว่าหนึ่งออกเทฟขึ้น (หรือลง) ลิฟต์หนึ่งชั้น
- loco
- กลับไปเล่นระดับเสียงตามที่เขียนหลัง ottavaกลับมาที่ชั้นของตัวเอง
- mano destra
- มือขวา ตัวย่อ: m.d. (หนังสือภาษาอังกฤษอาจใช้ R.H.)มือที่ใช้โบกทักทาย (สำหรับคนส่วนใหญ่)
- mano sinistra
- มือซ้าย ตัวย่อ: m.s. (หนังสือภาษาอังกฤษอาจใช้ L.H.)อีกมือหนึ่ง
เสียงเปียโน: Salamander Grand Piano โดย Alexander Holm (สัญญาอนุญาต CC BY 3.0)