ห้องเพลงและอัตราจังหวะ: การจัดกลุ่มจังหวะ
เวลาเคาะจังหวะตามเพลง จะรู้สึกว่าบางจังหวะหนักกว่าจังหวะอื่น จังหวะหนักจะวนกลับมาเรื่อย ๆ เหมือนก้าวแรกของท่าเต้นทุกท่า นักดนตรีจัดจังหวะที่อยู่ระหว่างจังหวะหนักสองครั้งไว้ในกล่องหนึ่งใบ เรียกว่าห้องเพลง และอัตราจังหวะบอกว่ากล่องแต่ละใบใหญ่แค่ไหน
ในบทเรียนนี้

ห้องเพลง: กล่องเล็ก ๆ ใส่จังหวะ
ในโน้ตเพลง เส้นตั้งบาง ๆ จะตัดดนตรีเป็นกล่องเล็ก ๆ กล่องหนึ่งใบเรียกว่าห้องเพลง และเส้นแต่ละเส้นเรียกว่าเส้นกั้นห้อง ทุกห้องเพลงมีจำนวนจังหวะเท่ากัน
จังหวะแรกของแต่ละห้องเพลงหนักที่สุด คือ "หนึ่ง" ที่เรานับ และเป็นจังหวะที่รู้สึกได้ชัดที่สุดเวลาเคาะตาม ส่วนจังหวะอื่น ๆ เบากว่า กดปุ่มเพื่อฟังสามห้องเพลงที่มีสี่จังหวะ แล้วฟังว่าจังหวะหนักวนกลับมาอย่างไร
จังหวะหนักจังหวะเบา
ลองดู: เคาะจังหวะตาม แล้วพูดว่า "หนึ่ง สอง สาม สี่" โดยพูดคำว่า "หนึ่ง" ให้เสียงดังกว่า
อัตราจังหวะ: ตัวเลขสองตัว
ตอนต้นของบทเพลง หลังกุญแจเสียง จะมีตัวเลขสองตัวซ้อนกันอยู่ เหมือนเศษส่วน นี่คืออัตราจังหวะ
ตัวเลขบนบอกว่าแต่ละห้องเพลงมีกี่จังหวะ ตัวเลขล่างบอกว่าโน้ตตัวไหนยาวหนึ่งจังหวะ เลข 4 หมายถึงโน้ตตัวดำ และเลข 8 หมายถึงโน้ตเขบ็ตหนึ่งชั้น ดังนั้น 3/4 หมายถึงทุกห้องเพลงมีสามจังหวะ จังหวะละหนึ่งโน้ตตัวดำ และ 4/4 หมายถึงมีสี่จังหวะ
เลือกอัตราจังหวะด้านล่าง แล้วกดเล่นเพื่อฟังห้องเพลงของมัน และดูว่าจังหวะไหนเป็นจังหวะหนัก
จังหวะหนักจังหวะเบา
แบบที่พบบ่อยที่สุดในเพลงป๊อปและร็อก: หนัก เบา หนักปานกลาง เบา
ความรู้สึกของแต่ละแบบ
อัตราจังหวะแต่ละแบบมีความรู้สึกของตัวเอง เหมือนการเต้นแต่ละแบบมีท่าก้าวของตัวเอง 2/4 เหมือนเดินแถว 3/4 เหมือนวอลทซ์ ส่วน 4/4 คือแบบที่ได้ยินในเพลงป๊อป เพลงร็อก และเพลงเด็กส่วนใหญ่
6/8 ต่างออกไปเล็กน้อย ในหนึ่งห้องเพลงมีโน้ตเขบ็ตหนึ่งชั้นหกตัว แต่ได้ยินเป็นสองกลุ่ม กลุ่มละสามตัว จึงรู้สึกเหมือนมีจังหวะใหญ่สองจังหวะที่โยกไปมา เพลงกล่อมเด็กที่โยกเบา ๆ และการเต้นพื้นบ้านหลายแบบใช้อัตราจังหวะนี้
จะหาอัตราจังหวะของเพลงได้อย่างไร
เปิดเพลงที่รู้จัก แล้วเคาะตามจังหวะที่สม่ำเสมอ จากนั้นฟังหาจังหวะที่รู้สึกว่าใหญ่ที่สุด คือจังหวะที่ดนตรีเหมือนเริ่มต้นใหม่ นับจากจังหวะนั้นไปถึงจังหวะแบบเดียวกันครั้งต่อไป ถ้านับได้ถึง 2 ก็น่าจะเป็น 2 จังหวะ ถ้าถึง 3 ก็ 3 จังหวะ ถ้าถึง 4 ก็ 4 จังหวะ
ถ้าตอนแรกยังไม่แน่ใจก็ไม่เป็นไร ทุกคนต้องฟังหลายรอบ ใช้แบบทดสอบด้านล่างฝึกหูของคุณได้เลย
ทดสอบเล็ก ๆ: 2, 3 หรือ 4?
ฟังห้องเพลงเหล่านี้ แต่ละห้องมีกี่จังหวะ? จังหวะหนักจะช่วยคุณได้
เสียงเปียโน: Salamander Grand Piano โดย Alexander Holm (สัญญาอนุญาต CC BY 3.0)