Muzyka Meksyku: od azteckich bębnów do trąbek mariachi
Muzyka meksykańska wyrosła z wielu dróg: bębnów i gwizdków z czasów Azteków, gitar i skrzypiec, które przybyły z Hiszpanii, oraz orkiestr dętych i akordeonów z późniejszych lat. Każdy region kraju ma własne brzmienie, a to połączenie słychać w każdej piosence.
W tej lekcji
Jak brzmi muzyka meksykańska
Wyobraź sobie zabawę na rynku miasteczka. Trąbki śpiewają wysoko, gitary brzdąkają skoczysty rytm, a ludzie klaszczą i tańczą. To brzmienie wiele osób widzi oczami wyobraźni, kiedy myśli o Meksyku.
Ale jest tego znacznie więcej. W Veracruz muzycy na zmianę śpiewają wersy przy akompaniamencie harf i małych gitar. Na północy akordeon gra taneczną melodię. W dawnych krainach Azteków grano na bębnach podczas ceremonii na długo, zanim pojawiła się jakakolwiek gitara.
Historia jednej piosenki: La Bamba
La Bamba to bardzo stara pieśń ludowa z Veracruz, na wschodnim wybrzeżu Meksyku. Należy do son jarocho, stylu łączącego muzykę hiszpańską, rdzenną i afrykańską.
Dawno temu śpiewano ją na weselach. Tancerze razem wybijali szybkie kroki, a goście mogli dodawać nowe zwrotki specjalnie dla młodej pary. Muzycy grający na harfie, jaranie i requinto sprawiali, że piosenka skakała radośnie.
Nikt nie jest pewien, co znaczy słowo „bamba”. Niektórzy sądzą, że pochodzi od słowa oznaczającego kołysanie się. W 1958 roku młody amerykański piosenkarz Ritchie Valens nagrał wersję rock and rollową, którą wiele osób zna do dziś.
Tradycyjne instrumenty
Oto kilka instrumentów, których możesz poszukać i posłuchać.
- Huehuetl
- Stojący drewniany bęben ze skórą na górze, na którym gra się rękami lub pałeczkami. Używali go Aztekowie i sąsiednie ludy.
- Teponaztli
- Wydrążony bęben z pnia z wyciętym na górze znakiem w kształcie litery H. Uderza się w dwa drewniane języczki miękkimi pałeczkami i wydobywa dwa różne dźwięki.
- Gliniane gwizdki, okaryny i muszle
- Dawne ludy Meksyku robiły gwizdki i okaryny z gliny, a w muszle dęto jak w trąbki, by rozpocząć ceremonie.
- Jarana jarocha
- Mały instrument podobny do gitary, na którym się brzdąka. Pochodzi z Veracruz i wybija rytm w son jarocho.
- Huapanguera
- Duża gitara o głębokim brzmieniu, z ośmioma strunami. Gra się na niej w regionie Huasteca razem ze skrzypcami i jaraną.
- Vihuela i guitarrón
- W zespole mariachi vihuela z zaokrąglonym spodem brzdąka rytm, a wielki guitarrón gra niskie dźwięki basowe.
- Trąbka i skrzypce
- Te dwa instrumenty to jasne głosy mariachi i grają melodie, za którymi podążają śpiewacy.
- Akordeon guzikowy i bajo sexto
- W muzyce norteño mały akordeon gra melodię, a bajo sexto, duża dwunastostrunowa gitara, gra rytm i bas.
Jak słuchać
Muzyka meksykańska ma wiele stylów, więc posłuchaj, jak porusza się rytm. Niektóre piosenki kołyszą, inne podskakują, a jeszcze inne zatrzymują się na radosny okrzyk. Wybierz jedną piosenkę i zwróć uwagę, co robią instrumenty.
- Posłuchaj okrzyku
- W rancherach śpiewacy lub publiczność często wydają głośny okrzyk, zwany grito, między zwrotkami.
- Posłuchaj mieszania 3 i 6
- Piosenki mariachi w stylu son kołyszą się między liczeniem do trzech a do sześciu, więc rytm brzmi jak huśtanie.
- Posłuchaj podskoków
- Muzyka norteño z północy ma często podskakujący rytm podobny do polki: akordeon gra melodię, a bajo sexto rytm.
Ustaw metronom Sowlea na średnie tempo i klaszcz na każde kliknięcie. Najpierw licz 1-2-3, 1-2-3, żeby poczuć kołysanie, a potem 1-2, 1-2, żeby poczuć podskakiwanie. Potem posłuchaj jednej rancheri i jednej piosenki norteño i zgadnij, do którego liczenia każda z nich jest bliższa.
Wielkie chwile w opowieści o muzyce meksykańskiej
- 1325 (data tradycyjna)Zaczyna się Tenochtitlán
Według tradycji stolica Azteków została założona na wyspie na jeziorze w 1325 roku i grano tam na bębnach takich jak huehuetl i teponaztli.
- 1521Stare spotyka nowe
Kiedy Hiszpanie zdobyli Tenochtitlán, hiszpańskie instrumenty, takie jak gitary i skrzypce, zaczęły mieszać się z miejscowymi i powstawały nowe rodzaje muzyki.
- XVIII wiekSon jarocho nabiera kształtu
W Veracruz muzyka hiszpańska, afrykańska i miejscowa z czasem zlały się w żywy styl pieśni i tańców.
- XIX wiekPojawiają się orkiestry dęte
Od połowy stulecia do Meksyku dotarły instrumenty dęte blaszane z wentylami i zaczęły grać miejskie orkiestry. W Sinaloa wyrosła z tego banda z tubą i bębnem tambora.
- Początek XX wiekuRanchera i corrido
Piosenki ranchera o miłości, domu i wsi zyskały popularność mniej więcej w czasie rewolucji meksykańskiej, a corridos opowiadały historie w pieśni.
- Lata 30. XX wiekuTrąbki dołączają do mariachi
Około lat 30., kiedy mariachi stało się zespołem estradowym i radiowym, trąbka zyskała sławę i stała się jasnym głosem grupy.
- 1936–1956Złota era filmu
Kręcono ogromną liczbę filmów meksykańskich, a gwiazdy śpiewające, takie jak Jorge Negrete i Pedro Infante, pomogły rozpowszechnić meksykańskie piosenki.
- 2011Mariachi z wyróżnieniem
UNESCO wpisało mariachi na swoją listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego świata.
Nazwiska do wyszukania
To tylko przykłady, a nie ranking. Poproś dorosłego, aby pomógł ci ich poszukać i posłuchać.
- Carlos Chávez
- Pedro Infante
- José Alfredo Jiménez
- Vicente Fernández
- Chavela Vargas
- Juan Gabriel
- Los Tigres del Norte
- Café Tacvba
- Natalia Lafourcade
- Lila Downs
Tymczasem na świecie
Oto, co jeszcze działo się, gdy muzyka meksykańska się rozwijała.
- 1539Pierwsza prasa drukarska w Ameryce
W mieście Meksyk uruchomiono prasę drukarską i drukowane książki zaczęły się tam rozpowszechniać w latach po przybyciu Hiszpanów.
- 1685Rodzi się Bach
W Niemczech urodził się kompozytor Johann Sebastian Bach. Jego muzykę gra się do dziś na całym świecie.
- 1810Dzwoni dzwon kościelny
16 września ksiądz Miguel Hidalgo zadzwonił w dzwon kościelny w miasteczku Dolores i wezwał do niepodległości. Meksyk do dziś obchodzi ten dzień.
- 1829Akordeon zostaje opatentowany
W Wiedniu Cyrill Demian opatentował instrument zwany akordeonem. Później stał się ulubionym instrumentem w takich miejscach jak północny Meksyk.
- 1879Danzón rodzi się na Kubie
Danzón, powolny i elegancki taniec, ukształtował się na Kubie, a w tym roku zagrano Las alturas de Simpson Miguela Faílde. Później pokochano go w Meksyku, zwłaszcza w Veracruz i w mieście Meksyk.
- 1936Meksykańska symfonia w Bostonie
Carlos Chávez poprowadził Orkiestrę Symfoniczną w Bostonie w swojej Sinfonía india, opartej na melodiach rdzennych ludów Meksyku.
Dźwięk fortepianu: Salamander Grand Piano, autor Alexander Holm (CC BY 3.0).