Sowlea
Tiếng Việt
Lịch sử âm nhạc · 1 / 13

Âm nhạc qua thời gian: một dòng thời gian

Con người làm ra âm nhạc đã bao lâu rồi? Lâu hơn rất nhiều so với thời gian họ biết ghi nó lại. Đây là câu chuyện trên một đường thẳng, từ những cây sáo đầu tiên đến chiếc điện thoại trong túi bạn.

Rà soát ngày 7 tháng 10 năm 2026

Trong bài này

Âm nhạc có trước chữ viết

Con người làm ra âm nhạc đã rất lâu rồi. Trong các hang động ở miền nam nước Đức, các nhà khoa học đã tìm thấy những cây sáo làm từ xương chim và ngà voi ma mút. Chúng khoảng 40.000 năm tuổi (có thể lệch vài nghìn năm), và là một trong những nhạc cụ xưa nhất từng được tìm thấy. Không ai biết những bài hát đầu tiên nghe ra sao, vì khi đó chưa có cách nào để ghi lại.

Một trong những bài hát xưa nhất mà chúng ta có thể đọc được đã được viết cách đây khoảng 3.400 năm trên một phiến đất sét ở thành cổ Ugarit, thuộc vùng nay là Syria. Nó được gọi là bài thánh ca Hurri, và là bản nhạc viết gần như đầy đủ xưa nhất mà chúng ta có. Các chuyên gia vẫn còn tranh luận về việc chính xác nó nên nghe như thế nào.

Câu chuyện trên một đường thẳng

Các mốc thời gian trong lịch sử xa xưa không chính xác, nên nhiều năm dưới đây bắt đầu bằng “khoảng” hoặc “vào quãng”.

  1. khoảng 40.000 năm trước
    Sáo xương

    Con người đẽo sáo từ xương chim và ngà voi.

  2. khoảng 1400 TCN
    Bài hát được ghi lại xưa nhất

    Một phiến đất sét từ Ugarit lưu giữ bản nhạc viết gần như đầy đủ xưa nhất.

  3. khoảng 500 TCN
    Dây đàn và những con số

    Các nhà tư tưởng Hy Lạp cổ đại, trong đó có những người theo Pythagoras, nghiên cứu xem độ dài của một sợi dây làm thay đổi nốt nhạc như thế nào.

  4. khoảng 1025
    Đường kẻ và âm tiết

    Một thầy tu tên là Guido ở Arezzo được nhớ đến vì đã dạy bằng các dòng kẻ của khuông nhạc và các tên ut-re-mi, tổ tiên của đô-rê-mi.

  5. 1501
    Nhạc in

    Ottaviano Petrucci in ở Venice một cuốn sách lớn các bài hát cho nhiều giọng bằng chữ rời, và âm nhạc có thể lan đi xa và nhanh.

  6. khoảng 1700
    Đàn piano

    Bartolomeo Cristofori chế tạo cây đàn piano đầu tiên ở Ý, một nhạc cụ có thể chơi nhẹ và chơi to.

  7. khoảng 1600–1750
    Thời kỳ Baroque

    Opera, đàn harpsichord và các nhà soạn nhạc như Vivaldi, Bach và Handel.

  8. khoảng 1750–1820
    Thời kỳ Cổ điển

    Âm nhạc rõ ràng và cân đối của Haydn, Mozart và Beethoven thời trẻ.

  9. khoảng 1820–1900
    Thời kỳ Lãng mạn

    Cảm xúc lớn, dàn nhạc lớn và những bài thơ piano của Chopin.

  10. 1877
    Âm thanh được ghi lại

    Thomas Edison giới thiệu máy hát phonograph, một cỗ máy có thể ghi lại giọng nói rồi phát lại.

  11. đầu những năm 1900
    Nhạc jazz

    Jazz lớn lên ở New Orleans, Hoa Kỳ, từ nhạc blues, ragtime, hành khúc và nhịp điệu châu Phi.

  12. những năm 1950
    Rock and roll

    Đàn guitar điện và nhịp điệu mạnh mang đến một loại nhạc đại chúng mới.

  13. 1982
    Đĩa compact

    Âm nhạc chuyển sang kỹ thuật số: những chiếc đĩa CD và đầu đọc CD đầu tiên được bán ra.

  14. những năm 2000
    Âm nhạc trên mọi chiếc điện thoại

    Tải nhạc và nghe nhạc trực tuyến đặt hàng triệu bài hát vào túi bạn.

Bản đồ các thời kỳ lớn

Các nhà sử học âm nhạc chia câu chuyện nhạc hàn lâm châu Âu thành các thời kỳ. Ranh giới còn mờ, và những năm dưới đây chỉ là gợi ý đại khái.

Trung Cổ (khoảng 500–1400)
Thánh ca hát đồng thanh trong nhà thờ, và những bài hát của các ca sĩ lang thang.
Phục Hưng (khoảng 1400–1600)
Nhiều giọng hát đan vào nhau, và nhạc in lan đi rộng khắp.
Baroque (khoảng 1600–1750)
Trang trí phong phú, opera và một dòng bè trầm mạnh mẽ.
Cổ điển (khoảng 1750–1820)
Giai điệu rõ ràng, sự cân đối và bản giao hưởng.
Lãng mạn (khoảng 1820–1900)
Cảm xúc mạnh mẽ, những câu chuyện và dàn nhạc lớn hơn.
Thế kỷ 20 và ngày nay
Nhiều phong cách cùng lúc: nhạc cổ điển hiện đại, jazz, rock, pop, nhạc điện tử và hơn thế nữa.

Một câu chuyện giữa nhiều câu chuyện

Bản đồ này đi theo dòng nhạc hàn lâm lớn lên ở châu Âu, nên nó chỉ là một câu chuyện. Mỗi vùng trên thế giới đều có lịch sử âm nhạc lâu đời của riêng mình, chẳng hạn các truyền thống cổ điển của Ấn Độ, âm nhạc cung đình Trung Quốc và các truyền thống đánh trống của Tây Phi. Khi biết thêm, bạn cũng có thể theo dõi những câu chuyện ấy.

Bài tiếp theoÂm nhạc sơ khai: thánh ca, lâu đài và những trang nhạc in

Tiếng piano: Salamander Grand Piano của Alexander Holm (CC BY 3.0).