Franz Schubert: những bài hát kể chuyện
Franz Schubert sống ở Vienna và viết nhạc rất nhanh. Ông nổi tiếng nhất với các bài hát: một ca sĩ kể một câu chuyện trong khi cây piano vẽ nên khung cảnh. Ông còn viết giao hưởng, các bản cho piano và nhạc cho những nhóm nhạc công nhỏ.
Trong bài này
Một nhạc sĩ trẻ ở Vienna
Schubert sinh năm 1797 ở Vienna, nước Áo. Cha ông là một thầy giáo, và cả gia đình cùng chơi nhạc ở nhà. Khi khoảng mười một tuổi, ông giành được một chỗ làm ca sĩ hợp xướng ở một ngôi trường đặc biệt tại Vienna, nơi ông cũng chơi trong dàn nhạc của trường.
Ông viết nhạc suốt đời, và luôn gắn bó với bạn bè ở Vienna. Ông mất ở đó năm 1828, khi mới 31 tuổi.
Bạn bè và âm nhạc
Năm 1808, Schubert vào ngôi trường dạy hát hợp xướng ở Vienna. Từ khoảng năm 1812, nhà soạn nhạc nổi tiếng Antonio Salieri dạy ông cách viết nhạc.
Năm 17 tuổi, ông viết bài hát về một cô gái bên guồng quay sợi, dựa trên một bài thơ của Goethe. Năm sau, ông viết bài hát "Erlkönig" khi 18 tuổi. Theo lời một người bạn, ông viết nó chỉ trong vài giờ.
Vào đầu những năm 1820, bạn bè của ông bắt đầu tổ chức những buổi tối âm nhạc và trò chuyện để nghe các tác phẩm mới của ông. Về sau người ta gọi những buổi tối đó là Schubertiad.
Những bài hát có câu chuyện
Schubert viết hơn 600 bài hát. Những bài hát như vậy, cho một ca sĩ và một cây piano, thường được gọi là ca khúc nghệ thuật. Cây piano không chỉ là phần nền. Nó giúp kể câu chuyện, khi nghe như một chiếc guồng quay sợi, một con ngựa phi nước đại hay một dòng suối chảy.
Giai điệu của ông dễ nhớ và hát lên rất tự nhiên. Vì thế mà đến nay mọi người vẫn yêu chúng.
Thử lắng nghe
Bốn tác phẩm này cho thấy Schubert làm cho âm nhạc kể chuyện như thế nào.
- Gretchen am Spinnrade
- Hãy nghe cây piano quay vòng vòng như chiếc guồng quay sợi trong khi ca sĩ hát về cảm xúc của cô gái.
- Erlkönig
- Hãy nghe những nốt piano lặp lại thật nhanh như tiếng ngựa phi nước đại, và một ca sĩ nhập vai nhiều nhân vật khác nhau.
- Ngũ tấu Cá hồi, chương bốn
- Hãy nghe cùng một giai điệu quay trở lại hết lần này đến lần khác, mỗi lần khoác một bộ áo mới.
- Giao hưởng dang dở
- Hãy nghe phần mở đầu khẽ khàng, bí ẩn ở các dây trầm, và một giai điệu du dương lớn dần lên từ đó.
Hãy nghe "Gretchen am Spinnrade" và dùng ngón tay vẽ vòng tròn đều theo cây piano, như một chiếc bánh xe. Sau đó thử gõ nhanh và nảy lên như ngựa trong khi có người chơi "Erlkönig".
Một vài tác phẩm nên biết
Schubert viết nhạc cho giọng hát, cho piano và cho các nhóm nhạc cụ.
- Các bài hát
- Hơn 600 bài hát ngắn cho một ca sĩ và piano, mỗi bài như một câu chuyện nhỏ xíu.
- Ngũ tấu Cá hồi
- Một tác phẩm cho năm nhạc công từ năm 1819, có một chương dựa trên bài hát của chính ông về một chú cá.
- Giao hưởng dang dở
- Một bản giao hưởng từ năm 1822 mà ông chưa bao giờ viết xong, vậy mà mọi người vẫn chơi nó luôn.
- Impromptu
- Những bản piano mang cảm giác tự do, ngẫu hứng, như âm nhạc được nghĩ ra ngay tại chỗ.
Cùng lúc đó, trên khắp thế giới
- 1812Truyện cổ tích trong một cuốn sách
Ở Đức, anh em nhà Grimm là Jacob và Wilhelm xuất bản tập đầu tiên của bộ truyện cổ tích của họ.
- 1822Đọc được chữ Ai Cập cổ
Ở Pháp, Jean-François Champollion công bố cách đọc những dấu hiệu hình vẽ gọi là chữ tượng hình hieroglyph.
- 1824Dàn hợp xướng góp mặt trong bản giao hưởng
Ở Vienna, Giao hưởng số 9 của Beethoven được chơi lần đầu, với các ca sĩ ở phần cuối.
- 1825Đường sắt với đầu máy hơi nước
Ở Anh, đường sắt Stockton và Darlington khai trương, với các đầu máy hơi nước kéo những toa chở than.
- 1827Bức ảnh lâu đời nhất
Ở Pháp, Nicéphore Niépce chụp bức ảnh lâu đời nhất còn tồn tại đến nay, một khung cảnh nhìn từ cửa sổ nhà ông.
Tiếng piano: Salamander Grand Piano của Alexander Holm (CC BY 3.0).