Zamanda müzik: bir zaman çizelgesi

Müzik yazıdan daha eskidir

İnsanlar çok uzun zamandır müzik yapıyor. Güney Almanya'daki mağaralarda bilim insanları kuş kemiklerinden ve mamut fildişinden yapılmış flütler buldu. Bu flütler yaklaşık 40.000 yıllık (birkaç bin yıl fazla ya da eksik olabilir) ve bulunmuş en eski çalgılar arasında. İlk şarkıların nasıl duyulduğunu kimse bilmiyor, çünkü onları yazmanın bir yolu yoktu.

Okuyabildiğimiz en eski şarkılardan biri, yaklaşık 3.400 yıl önce, bugünkü Suriye'de bulunan antik Ugarit kentinde bir kil tablete yazıldı. Adı Hurri ilahisi. Elimizdeki, yazıya geçirilmiş en eski ve neredeyse eksiksiz müzik parçası bu. Uzmanlar, tam olarak nasıl seslendirilmesi gerektiği konusunda hâlâ tartışıyor.

Hikâye tek bir çizgide

Eski tarihteki yıllar kesin değildir, bu yüzden bu yılların çoğu “yaklaşık” ya da “civarı” diye başlar.

1. yaklaşık 40.000 yıl önce
   Kemik flütler

   İnsanlar kuş kemiğinden ve fildişinden flüt yontar.

2. yaklaşık M.Ö. 1400
   Yazılmış en eski şarkı

   Ugarit'ten bir kil tablet, yazıya geçirilmiş en eski ve neredeyse eksiksiz müzik parçasını taşır.

3. yaklaşık M.Ö. 500
   Teller ve sayılar

   Antik Yunan'ın düşünürleri, Pisagor'un izleyicileri de dahil, bir telin uzunluğunun sesi nasıl değiştirdiğini inceler.

4. yaklaşık 1025
   Çizgiler ve heceler

   Arezzo'lu Guido adlı bir keşiş, porte çizgileriyle ve do-re-mi'nin atası olan ut-re-mi adlarıyla öğrettiği için anılır.

5. 1501
   Basılı notalar

   Ottaviano Petrucci, Venedik'te hareketli harflerle birçok sesli büyük bir şarkı kitabı basar ve müzik uzaklara hızla yayılabilir.

6. yaklaşık 1700
   Piyano

   Bartolomeo Cristofori İtalya'da ilk piyanoyu yapar: hem hafif hem güçlü çalabilen bir çalgı.

7. yaklaşık 1600–1750
   Barok dönem

   Opera, klavsen ve Vivaldi, Bach, Handel gibi besteciler.

8. yaklaşık 1750–1820
   Klasik dönem

   Haydn, Mozart ve genç Beethoven'ın açık ve dengeli müziği.

9. yaklaşık 1820–1900
   Romantik dönem

   Büyük duygular, büyük orkestralar ve Chopin'in piyano şiirleri.

10. 1877
    Kaydedilen ses

    Thomas Edison, bir sesi kaydedip geri çalabilen makinesi fonografı gösterir.

11. 1900'lerin başı
    Caz

    Caz, Amerika Birleşik Devletleri'nde New Orleans'ta blues, ragtime, marşlar ve Afrika ritimlerinden doğar.

12. 1950'ler
    Rock and roll

    Elektro gitarlar ve güçlü bir vuruş, yeni bir popüler müzik türü getirir.

13. 1982
    Kompakt disk

    Müzik dijitalleşir: ilk CD'ler ve CD çalarlar satışa çıkar.

14. 2000'ler
    Her telefonda müzik

    İndirmeler ve müzik akışı, milyonlarca şarkıyı cebinize koyar.

Büyük dönemlerin haritası

Müzik tarihçileri Avrupa konser müziğinin hikâyesini dönemlere ayırır. Sınırlar bulanıktır ve aşağıdaki yıllar yalnızca kabaca birer rehberdir.

Orta Çağ (yaklaşık 500–1400)

Kiliselerde hep bir ağızdan (tek sesli) söylenen ilahiler ve gezgin şarkıcıların şarkıları.

Rönesans (yaklaşık 1400–1600)

Birbirine örülen birçok ses ve uzaklara yayılan basılı notalar.

Barok (yaklaşık 1600–1750)

Zengin süslemeler, opera ve güçlü bir bas çizgisi.

Klasik dönem (yaklaşık 1750–1820)

Açık ezgiler, denge ve senfoni.

Romantik dönem (yaklaşık 1820–1900)

Güçlü duygular, hikâyeler ve daha büyük orkestralar.

20. yüzyıl ve bugün

Aynı anda birçok tarz: çağdaş klasik müzik, caz, rock, pop, elektronik müzik ve daha fazlası.

Birçok hikâyeden yalnızca biri

Bu harita, Avrupa'da gelişen konser müziğini izler; yani yalnızca bir hikâyedir. Dünyanın her yerinin kendine ait uzun bir müzik tarihi vardır: Hindistan'ın klasik gelenekleri, Çin saraylarının müziği ve Batı Afrika'nın davul gelenekleri gibi. Daha çok öğrendikçe o hikâyeleri de izleyebilirsiniz.