Akordy: dźwięki grane razem

Co to jest akord?

Kiedy grasz dźwięki jeden po drugim, powstaje melodia: ta, którą śpiewasz. Kiedy grasz trzy lub więcej dźwięków naraz, powstaje akord: brzmienie, które towarzyszy melodii.

Akordy gra zarówno gitara, na której brzdąkasz, jak i lewa ręka pianisty. Naciśnij przyciski, żeby usłyszeć te same trzy dźwięki najpierw po kolei, a potem razem.

Budowa akordu: wieża z trzech dźwięków

Większość akordów jest zbudowana jak wieża. Wybierz dźwięk, od którego zaczynasz, zwany dźwiękiem podstawowym: to on nadaje akordowi nazwę. Pomiń jeden dźwięk gamy i weź następny. Pomiń kolejny i weź następny. Masz teraz trzy dźwięki.

Na białych klawiszach od C: zacznij na C, pomiń D, weź E, pomiń F, weź G. Wieża to C E G i nazywa się akordem C-dur. Pozostałe dwa dźwięki leżą tercję i kwintę nad dźwiękiem podstawowym (zobacz lekcję o interwałach). Akord z trzech dźwięków zbudowany w ten sposób nazywa się trójdźwiękiem.

Wypróbuj inne dźwięki początkowe w kreatorze poniżej. Wieża jest zbudowana tak samo, ale każdy dźwięk podstawowy daje inne brzmienie.

Dur i moll: jasny i smutny

Trójdźwięk ma dwa klocki: dolny, między dźwiękiem podstawowym a środkowym, i górny, między środkowym a najwyższym. W akordzie durowym dolny klocek jest większy (4 półtony), a górny mniejszy (3 półtony). W akordzie molowym jest odwrotnie: najpierw 3, potem 4.

Ten jeden półton zmienia nastrój. Akordy durowe zwykle brzmią jasno i otwarcie. Akordy molowe zwykle brzmią łagodniej i poważniej, czasem smutno. Posłuchaj akordów C-dur i c-moll jeden po drugim: tylko środkowy dźwięk przesuwa się o jeden półton w dół.

Żaden z nich nie jest lepszy. Piosenki często je mieszają, jak słońce i chmury tego samego dnia.

Spróbuj: naciśnij oba przyciski jeden po drugim, trzy razy. Który brzmi jak uśmiech, a który jak chmurka?

Dwie kolejne barwy: zmniejszony i zwiększony

Dwie kolejne wieże składają się z dwóch klocków tej samej wielkości. Akord zmniejszony ma dwa małe klocki (3 + 3 półtony). Brzmi z napięciem, jakby zaraz miało się coś wydarzyć. Akord zwiększony ma dwa duże klocki (4 + 4 półtony). Brzmi marzycielsko i niespokojnie, jakby unosił się w powietrzu.

Spotkasz je rzadziej niż dur i moll, ale teraz możesz usłyszeć wszystkie cztery trójdźwięki obok siebie. Nazwy zapisuje się tak, jak robią to muzycy: C (dur), Cm, Cdim i Caug.

1. Akord durowyC

   półtony: 4 + 3Dźwięki: C E G

   Jasny i otwarty.

   Odtwórz
2. Akord molowyCm

   półtony: 3 + 4Dźwięki: C E♭ G

   Łagodny i poważny, czasem smutny.

   Odtwórz
3. Akord zmniejszonyCdim

   półtony: 3 + 3Dźwięki: C E♭ G♭

   Napięty, jakby zaraz miało się coś wydarzyć.

   Odtwórz
4. Akord zwiększonyCaug

   półtony: 4 + 4Dźwięki: C E G♯

   Rozmarzony i niespokojny, jakby unosił się w powietrzu.

   Odtwórz

Czwarty dźwięk: akordy septymowe

Dodaj jeszcze jedną tercję na górze trójdźwięku, a powstanie akord septymowy z czterema dźwiękami. Nowy, najwyższy dźwięk leży septymę nad dźwiękiem podstawowym. Trzy akordy septymowe są bardzo częste: akord durowy z septymą wielką (Cmaj7), zwykły akord septymowy (C7) i akord molowy z septymą małą (Cm7).

Akord septymowy możesz sobie wyobrażać jako trójdźwięk z odrobiną dodatkowej barwy na górze.

1. Akord durowy z septymą wielkąCmaj7

   półtony: 4 + 3 + 4Dźwięki: C E G B

   Gładki i rozmarzony.

   Odtwórz
2. Akord septymowyC7

   półtony: 4 + 3 + 3Dźwięki: C E G B♭

   Bluesowy i niespokojny, jakby chciał dokądś pójść.

   Odtwórz
3. Akord molowy z septymą małąCm7

   półtony: 3 + 4 + 3Dźwięki: C E♭ G B♭

   Wyciszony i swobodny.

   Odtwórz

Akordy, które do siebie pasują

Każda tonacja ma własną rodzinę akordów. Weź gamę durową i zbuduj trójdźwięk na każdym jej dźwięku, używając tylko dźwięków tej gamy. Dostaniesz siedem akordów. Muzycy numerują je cyframi rzymskimi: wielkimi dla akordów durowych, a małymi dla molowych i zmniejszonych.

W tonacji durowej wzór jest zawsze taki sam: I jest durowy, ii molowy, iii molowy, IV durowy, V durowy, vi molowy, a vii° zmniejszony. W tonacji C-dur rodzina to C, Dm, Em, F, G, Am i B° (po polsku H°).

Wybierz tonację i naciskaj przyciski, żeby usłyszeć jej rodzinę akordów. Akordy I, IV i V są durowe i piosenki bardzo często z nich korzystają.

Cztery akordy, wiele piosenek

Progresja akordów to lista akordów granych po kolei, zwykle powtarzanych. Jedna z bardzo częstych progresji to I – V – vi – IV. W tonacji C-dur są to C, G, Am i F.

Wiele piosenek pop korzysta z tych samych czterech akordów, w tej kolejności lub w innej, z różnymi melodiami na wierzchu. Naciśnij przycisk, żeby usłyszeć progresję, a potem wybierz inną tonację: wzór zostaje ten sam, zmienia się tylko dźwięk początkowy.

Mały quiz: dur czy moll?

Posłuchaj akordu. Czy brzmi jak jasny akord durowy, czy jak łagodniejszy akord molowy?