Toetsinstrumenten: piano, orgel en meer
Een toetsenbord is niet één instrument, maar een slimme manier om met dezelfde rij toetsen veel instrumenten te spelen. De toetsen zien er hetzelfde uit op een piano, een orgel en een synthesizer. Wat erachter verborgen zit, is totaal anders.
In deze les
De piano: hamers en snaren
Als je een pianotoets indrukt, slaat een klein vilten hamertje tegen een snaar in het instrument. De snaar trilt, en een grote houten plaat eronder maakt het geluid luider. Laat je de toets los, dan stopt een zacht demperkussentje de snaar.
Een complete piano heeft 88 toetsen, en elke toets heeft zijn eigen snaar (of een paar snaren samen). De lage toetsen hebben lange, dikke snaren. De hoge hebben korte, dunne.
De piano kan zacht of luid spelen, afhankelijk van hoe hard je op de toets drukt. Zijn volledige oude naam, pianoforte, betekent in het Italiaans ‘zacht-luid’. Hij is rond het jaar 1700 in Italië uitgevonden.
De pedalen
Een piano heeft meestal twee of drie pedalen die je met je voeten bedient. Het rechterpedaal laat de tonen doorklinken nadat je je vingers hebt opgetild. Het linkerpedaal maakt het geluid zachter. Het pedaal goed gebruiken is een groot deel van pianospelen.
Andere toetsinstrumenten
Dezelfde toetsen kunnen heel verschillende machines bedienen.
- Orgel
- Als je een toets indrukt, stroomt er lucht in een pijp. Een groot pijporgel in een kerk kan duizenden pijpen hebben en wordt met handen en voeten bespeeld.
- Klavecimbel
- Als je een toets indrukt, tokkelt een klein plectrum een snaar. Het is het fonkelende geluid van muziek uit de barok. Het speelt altijd bijna even luid, hoe hard je ook drukt.
- Synthesizer
- Elektronische schakelingen maken de trillingen, en de toetsen vertellen ze welke tonen ze moeten spelen. Een synthesizer kan andere instrumenten nabootsen of helemaal nieuwe geluiden maken.
Pianogeluid: Salamander Grand Piano van Alexander Holm (CC BY 3.0).