Sowlea
Ελληνικά
Θεωρία της μουσικής · 3 / 10

Ρυθμός: πόσο διαρκεί κάθε ήχος

Κάθε τραγούδι έχει μια καρδιά που χτυπά: τον σταθερό παλμό στον οποίο χτυπάτε το πόδι σας. Ο ρυθμός είναι πόσο διαρκεί κάθε ήχος σε σχέση με αυτόν τον παλμό. Μάθετε πέντε σχήματα νοτών και τις παύσεις τους και θα μπορείτε να διαβάζετε τη διάρκεια σχεδόν κάθε μελωδίας.

Ελέγχθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026

Σε αυτό το μάθημα

Ο παλμός: η καρδιά της μουσικής

Χτυπήστε το πόδι σας σε ένα τραγούδι που σας αρέσει. Αυτά τα ίσα χτυπήματα είναι ο παλμός. Μοιάζει με τον χτύπο της καρδιάς ή με βήματα όταν περπατάτε: σταθερός, ένας μετά τον άλλον, χωρίς να βιάζεται και χωρίς να επιβραδύνει.

Το πόσο γρήγορα πηγαίνει ο παλμός λέγεται ταχύτητα (αγωγή, στα ιταλικά tempo). Τη μετράμε σε χτύπους το λεπτό, που γράφονται BPM. Στα 60 BPM υπάρχει ένας χτύπος κάθε δευτερόλεπτο, σαν ρολόι που κάνει τικ-τακ. Στα 120 BPM υπάρχουν δύο χτύποι κάθε δευτερόλεπτο, σαν γρήγορο περπάτημα. Ο μετρονόμος Sowlea κάνει κλικ σε κάθε χτύπο ώστε να τον ακούτε. Κάθε χτύπος του παλμού λέγεται και χρόνος.

Η διάρκεια μιας νότας μετριέται σε χρόνους. Κάποιες νότες διαρκούν έναν χρόνο, κάποιες περισσότερο, κάποιες λιγότερο. Αυτός είναι όλος ο ρυθμός: οι διάρκειες των ήχων και των σιωπών, μετρημένες πάνω σε έναν σταθερό παλμό.

Δοκιμάστε: χτυπήστε τέσσερα αργά, ίσα παλαμάκια. Κρατήστε κάθε διάστημα ανάμεσά τους ακριβώς το ίδιο. Αυτός είναι ένας σταθερός παλμός.

Σχήματα νοτών: κόβοντας μια τούρτα

Φανταστείτε μια ολόκληρη τούρτα που διαρκεί τέσσερις χρόνους. Το ολόκληρο είναι η ολόκληρη τούρτα: παίζετε έναν ήχο και τον αφήνετε να ηχεί για τέσσερις χρόνους. (Στα περισσότερα τραγούδια το τέταρτο είναι ένας χρόνος, γι' αυτό αυτός είναι ο συνηθισμένος τρόπος μέτρησης.)

Κόψτε την τούρτα στη μέση και έχετε δύο μισά. Η τούρτα δεν μεγαλώνει: δύο μισά διαρκούν όσο ένα ολόκληρο. Το καθένα διαρκεί δύο χρόνους. Κόψτε κάθε μισό στη μέση και έχετε τέσσερα τέταρτα. Το καθένα διαρκεί έναν χρόνο, και αυτή είναι η διάρκεια που τα περισσότερα τραγούδια μετρούν ως «έναν χρόνο». Κόψτε ξανά και παίρνετε όγδοα, μισό χρόνο το καθένα, και ξανά για δέκατα έκτα, ένα τέταρτο του χρόνου το καθένα.

Άρα κάθε κόψιμο κάνει τη νότα μισή σε διάρκεια. Το σχήμα σας λέει πόσο διαρκεί: μια άδεια κεφαλή σημαίνει μακριά νότα (ολόκληρο και μισό), μια γεμάτη κεφαλή σημαίνει πιο σύντομη, και κάθε σημαία στο στέλεχος (ή κάθε γραμμή που ενώνει νότες) την κάνει ξανά μισή. Τα όγδοα έχουν μία σημαία ή γραμμή, τα δέκατα έκτα έχουν δύο.

  1. ΟλόκληροΠαύση: Παύση ολόκληρου
    Χρόνοι: 4
  2. ΜισόΠαύση: Παύση μισού
    Χρόνοι: 2
  3. ΤέταρτοΠαύση: Παύση τετάρτου
    Χρόνοι: 1
  4. ΌγδοοΠαύση: Παύση ογδόου
    Χρόνοι: ½
  5. Δέκατο έκτοΠαύση: Παύση δεκάτου έκτου
    Χρόνοι: ¼

Παίχτηκε με 80 χτύπους το λεπτό.

Στα ελληνικά οι νότες ονομάζονται με το κλάσμα του ολόκληρου: ολόκληρο, μισό, τέταρτο, όγδοο, δέκατο έκτο. Σε αγγλικά βιβλία και εφαρμογές θα δείτε άλλα ονόματα: whole, half, quarter και eighth note (αμερικανικά) ή semibreve, minim, crotchet και quaver (βρετανικά). Σημαίνουν ακριβώς τις ίδιες διάρκειες.

Δοκιμάστε: πατήστε αναπαραγωγή σε κάθε γραμμή και μετρήστε δυνατά τους χρόνους όσο ακούγεται ο ήχος.

Παύσεις: και η σιωπή μετράει

Η μουσική δεν είναι μόνο ήχος. Η σιωπή είναι μέρος του ρυθμού, όπως η παύση ανάμεσα στις λέξεις όταν μιλάτε. Η παύση είναι ένα σημάδι που σημαίνει «μην παίξεις τίποτα για τόση ώρα».

Κάθε διάρκεια νότας έχει τη δική της παύση με τον ίδιο αριθμό χρόνων. Η παύση τετάρτου είναι ένας χρόνος σιωπής, η παύση ογδόου είναι μισός χρόνος σιωπής, και ούτω καθεξής. Ο πίνακας παραπάνω δείχνει κάθε παύση δίπλα στη νότα της.

Η παύση δεν είναι λάθος και ούτε κενό που πρέπει να το περάσετε βιαστικά. Μετρήστε την σαν νότα και κρατήστε τον παλμό στο μυαλό σας. Πατήστε τα κουμπιά παρακάτω και ακούστε τη σιωπή.

  1. Τέσσερις σταθεροί χρόνοι
  2. Παύση στον τρίτο χρόνο
  3. Πρώτα σιωπή, μετά τρεις νότες
  4. Ήχοι ανάμεσα στους χρόνους

Παίχτηκε με 80 χτύπους το λεπτό.

Δοκιμάστε: χτυπήστε παλαμάκια μαζί με το «Παύση στον τρίτο χρόνο». Στον σιωπηλό χρόνο, ανοίξτε διάπλατα τα χέρια σας αντί να χτυπήσετε.

Τελεία και σύνδεσμος: λίγο παραπάνω

Μια τελεία ακριβώς μετά από μια νότα προσθέτει το μισό της δικής της διάρκειας. Ένα μισό διαρκεί δύο χρόνους· με τελεία διαρκεί 2 + 1 = 3 χρόνους. Ένα τέταρτο διαρκεί έναν χρόνο· με τελεία διαρκεί 1 + ½ = 1½ χρόνους.

Ο σύνδεσμος είναι μια καμπύλη γραμμή που ενώνει δύο νότες του ίδιου ύψους. Παίζετε την πρώτη νότα και τη διατηρείτε και στη διάρκεια της δεύτερης χωρίς να την ξαναπαίξετε. Ένα μισό δεμένο με ένα τέταρτο διαρκεί 2 + 1 = 3 χρόνους, όσο ένα μισό με τελεία.

Γιατί υπάρχουν και τα δύο; Ο σύνδεσμος μπορεί να ενώνει νότες πάνω από τη γραμμή μέτρου (τα μέτρα είναι τα μικρά κουτάκια στα οποία χωρίζεται η μουσική), κάτι που η τελεία δεν μπορεί.

  1. Μισό
    Χρόνοι: 2
  2. Μισό με τελεία
    Χρόνοι: 3
  3. Τέταρτο
    Χρόνοι: 1
  4. Τέταρτο με τελεία
    Χρόνοι: 1½
  5. Μισό δεμένο με τέταρτο
    Χρόνοι: 3

Παίχτηκε με 80 χτύπους το λεπτό.

Πώς μετράμε τους ρυθμούς

Οι μουσικοί μετρούν τους χρόνους δυνατά: 1 2 3 4. Τα τέταρτα πέφτουν ακριβώς πάνω στους αριθμούς.

Τα όγδοα είναι δύο σε κάθε χρόνο, γι' αυτό βάζουμε τη λέξη «και» (γράφεται &) ανάμεσα στους αριθμούς: 1 και 2 και 3 και 4 και. Τα δέκατα έκτα είναι τέσσερα σε κάθε χρόνο: 1 e και a 2 e και a 3 e και a 4 e και a. (Πείτε το «e» σαν παρατεταμένο «ι».)

Πείτε τη μέτρηση δυνατά και χτυπήστε μαζί. Η φωνή σας κρατά τον παλμό σταθερό ενώ το χέρι σας παίζει τις νότες. Όταν σας φαίνεται εύκολο, εξασκηθείτε με τον μετρονόμο Sowlea σε αργή ταχύτητα.

  1. Τέταρτο1 2 3 4
    Χρόνοι: 1
  2. Όγδοο1 & 2 & 3 & 4 &
    Χρόνοι: ½
  3. Δέκατο έκτο1 e & a 2 e & a 3 e & a 4 e & a
    Χρόνοι: ¼

Παίχτηκε με 80 χτύπους το λεπτό.

Μικρό κουίζ: πόσοι χρόνοι;

Κοιτάξτε τη νότα ή την παύση. Πόσους χρόνους διαρκεί;

Επόμενο μάθημαΜέτρα και ένδειξη μέτρου: πώς ομαδοποιούνται οι χρόνοι

Ήχος πιάνου: Salamander Grand Piano, του Alexander Holm (άδεια CC BY 3.0).