Η μορφή: πώς χτίζεται ένα τραγούδι

Τα μέρη ενός τραγουδιού

Τα περισσότερα τραγούδια φτιάχνονται από λίγα είδη μερών. Η στροφή λέει την ιστορία. Η μελωδία της μένει η ίδια κάθε φορά, αλλά αλλάζουν οι στίχοι. Το ρεφρέν είναι το μέρος που τραγουδάτε μαζί με τους άλλους. Οι στίχοι και η μελωδία του επιστρέφουν ίδια κάθε φορά, γι' αυτό είναι το μέρος που θυμούνται όλοι.

Η γέφυρα είναι ένα διαφορετικό μέρος που συχνά εμφανίζεται μία μόνο φορά, συνήθως πιο αργά μέσα στο τραγούδι. Δίνει στα αυτιά σας κάτι καινούργιο πριν το τραγούδι γυρίσει στο ρεφρέν. Πολλά τραγούδια έχουν επίσης μια εισαγωγή στην αρχή και έναν επίλογο στο τέλος. (Η γέφυρα λέγεται συχνά και «μπριτζ». Στα βιβλία και στις εφαρμογές θα δείτε και τις αγγλικές λέξεις verse, chorus και bridge.)

Ονομάζουμε τα μέρη με γράμματα

Οι μουσικοί δεν λένε πάντα στροφή και ρεφρέν. Δίνουν σε κάθε διαφορετικό μέρος ένα γράμμα. Το πρώτο μέρος είναι το A. Ένα νέο, διαφορετικό μέρος είναι το B. Αν το A επιστρέψει, είναι πάλι A.

Έτσι το A B A σημαίνει: μια μελωδία, μια διαφορετική μελωδία και ξανά η πρώτη μελωδία, σαν να βγαίνετε βόλτα και να γυρίζετε σπίτι. Το A A B A σημαίνει μια μελωδία δύο φορές, ένα μέρος σε αντίθεση και την πρώτη μελωδία άλλη μία φορά. Κοιτάξτε τα σχήματα παρακάτω.

1. Στροφή και ρεφρέν
   ΣτροφήΡεφρένΣτροφήΡεφρένΓέφυραΡεφρέν

   Η πιο συνηθισμένη μορφή στα τραγούδια: μια στροφή που λέει την ιστορία, μετά ένα ρεφρέν που το τραγουδάτε όλοι μαζί, και πάλι από την αρχή.

2. A A B A
   AABA

   Δύο στροφές, ένα μεσαίο μέρος που έρχεται σε αντίθεση, η γέφυρα, και μετά η πρώτη μελωδία άλλη μία φορά. Πολλά παλιότερα ποπ τραγούδια και τζαζ κομμάτια είναι φτιαγμένα έτσι.

3. A B A
   ABA

   Μια μελωδία, μια διαφορετική μελωδία και ξανά η πρώτη μελωδία: φεύγουμε και γυρίζουμε σπίτι.

Δοκιμάστε: βάλτε το αγαπημένο σας τραγούδι και γράψτε τα γράμματά του. Κάθε φορά που ακούτε κάτι καινούργιο, χρησιμοποιήστε το επόμενο γράμμα.

Μια διάσημη μορφή: το μπλουζ των 12 μέτρων

Κάποιες μορφές χτίζονται από συγχορδίες. Το μπλουζ των 12 μέτρων είναι μία από τις πιο διάσημες. Έχει δώδεκα μέτρα σε τρεις γραμμές των τεσσάρων και χρησιμοποιεί μόνο τρεις συγχορδίες: I, IV και V. Στην τονικότητα του C αυτές είναι C, F και G.

Οι συγχορδίες ακολουθούν το ίδιο σχέδιο σε κάθε τονικότητα: τέσσερα μέτρα I, δύο μέτρα IV, δύο μέτρα I, μετά V, IV, I και V. Διαλέξτε μια τονικότητα, πατήστε Παίξτε και ακούστε τα δώδεκα μέτρα να γυρίζουν. Μετά όλο αρχίζει ξανά.

Γιατί τα τραγούδια επαναλαμβάνονται και αλλάζουν

Η μουσική χρησιμοποιεί δύο πράγματα μαζί: την επανάληψη και την αλλαγή. Όταν ένα μέρος επιστρέφει, το αναγνωρίζετε και αυτό είναι ευχάριστο, σαν να ξαναβλέπετε έναν φίλο. Όταν έρχεται κάτι καινούργιο, μένετε περίεργοι. Ένα τραγούδι μόνο με επαναλήψεις είναι βαρετό και ένα τραγούδι μόνο με καινούργια πράγματα είναι δύσκολο να το παρακολουθήσετε.

Γι' αυτό το ρεφρέν επιστρέφει και η γέφυρα έρχεται μόνο μία φορά. Την επόμενη φορά που θα ακούσετε ένα τραγούδι, προσπαθήστε να νιώσετε πότε αλλάζει το μέρος.